Emeğin değeri – her zaman güncel,  özellikle Bulgaristan’da  her zaman güncel bir konu. İş verenlere  sorunca bizde emeğin düşük olması  emek verimliliğinin düşük  olmasına bağlıdır. Sendikalar bu görüşe her zaman karşı çıkarak  verimlilik ve maaşın doğru orantılı olmadığına dair veriler ileri sürmektedir. Bağımsız Sendikacılar Konfederasyonu’ndan  Bulgar Çalışma yasasında  ayrı ayrı sektörlerde  emeğin normlarının ve değerinin ayarlanmadığını söylüyorlar. Sendika lideri Plamen Dimitrov, ‘ Bulgaristan iç brüt ürününden emek değerinin tazminat açısından son yerdedir. Bizde bu oran %38, gelişmiş ülkelerde  % 50-55’ diyor. Dimitrova göre bizde maaşların nasıl hesaplandığını  söylemek zor iş. Çalışma yasasında sadece genel izahlar mevcut. Temel maaşın nerde bittiği,  bonusların nereden başladığı anlaşılmıyor. Buna  firma  sahipleri  ve işletmeciler karar veriyor, hatta  işçiler  ve sendikacılarla  konuşmadan.

Bağımsız  Sendikacılar Konfederasyonu’ndan , Çalışma yasasında  asgari maaşın belirlenmesi, esas maaş, brüt  maaşın tam ne olduğu  ayarlanması gerektiği görüşünü ileri sürüyorlar.  Brüt  maaşın en az %80’i  esas maaşı oluşturmalıdır. Diğer pay çalışanın performansına ,  firmanın kazancına katkısına bağlı olmalıdır. Bizde  çalışma maaşının nasıl  şekillendirildiğine ait tamamen şeffaflık getirilmesi gerek.  O zaman maaşların adil bir şekilde   belirlendiğini düşünebiliriz. Şimdilik bizde  maaşların  belirlenmesinde anlaşılır  ve  akıllı  modelleri  genelde yabancı şirketlerin sahibi olan firmalar  uygulamaktadır.

Yaklaşık  yarım milyon Bulgar  10 ila 50 kişilik personeli olan  küçük şirketlerde çalışmaktadır. İşçiler arasında firmanın  gerçek durumu   hakkında  bilgisi olanlar az. Firma sahibi  kendisi için ne kadar kar ayırdığı,  ürettiklerinin değeri ne kadar olduğunu  bilenler az. O zaman  kendilerine ne kadar ödendiğini  nasıl  ayarlasınlar? Örneğin  ağır sanayi alanında  son yıllarda  emek verimliliği kat kat artmakta, maaşlar ise  hep aynı. Çalışma yasasında değişiklikler  meydana gelirse  maaşlar  100- 150  leva artacak. İş verenler  bu konuda ne düşünüyor? Bulgar İktisat odasından  benzer  sınırlamaların  Çalışma yasasında  yer almasını anlamsız  buluyorlar. Çünkü bunların görüşülmesi gerektiğini ileri sürüyorlar.  Üçlü  işbirliği Milli Konseyi’nin bütün oturumlarında  iş verenler  çalışma mevzuatında değişiklikler öneriyor,  sendikacılar  hepsini  en yumuşak şekilde  delilik olarak niteliyor, çünkü  büyük ölçüde  işçilerin haklarını  sınırlıyorlar. Bundan sonra  sendikacıların önerdiği  maaş paketi  ve garantiler  ve başka değişiklikler  ile ilgili  ortak uyuma varılıp varılmayacağını göreceğiz.

Türkçesi: M.Baharova