1934 yılında Vitoşa dağının, koruma altında olan SİT alanı olma fikri ortaya atıldığında, ormancılar arasında bu fikir tartışma konusu olur. Eteklerinde Bulgar Başkentinin bulunduğu dağ o yılalrda, neredeyse ormansız ve bakımsız bir haldeymiş. Sofyalılar ve civar köden insanlar acımasızca ormanları yok etmiş, ağaçları kesmiş. Bu ormanlık arazileri ya sobalarında ısınmak için, ya da hayvanlarına otlak mera açmak için yok etmişler. Ormancılardan bazıları bu dağın yok olmaya yüz tuttuğunu düşünüyor ve korunan alana dönüşmesine gerek yok, derlermiş. Çevrecilerin ısrarları üstün geliyor. Bu tarihten 80 yıl sonra çevrecilerin ne kadar haklı olduğunu anlamak mümkün. Balkanlar’da ilk Doğa Parkı bundan 80 yıl önce ilan edilmiş oluyor. Vitoşa Doğa Parkı artık yemyeşil, orman örtüsüyle kaplı, Bulgaristan’da canlı çeşitleribn yarısına yuva oluyor. Dağda bitki çeşitliliği 1 500’den fazla. İngiltere ve Hollanda bitki çeşitliliğini bile geçiyor.

“Avrupa’da büyük şehirler ve hatta başkentler arasında, komşu dağlarında ayı, kurt ve benzeri yabani hayvanlar yaşayan alanlara sahip olanı yoktur. Vitoşa Parkı müdürü Toma Belev bundan memnuniyetini ifade ediyor. Vitoşa parkı 27 bin hektar arazi üzerinde bulunuyor ve kendi dağı içinde ayı popülasyonu üretemiyor. Birkaç dişi ayı var. Yavru ayıcıklara ise, radyo vericili boyunluk taktık”.

Toma Belev de şahsen Vitoşa’da bir yavrulu ayıya rastlamış. Fakat turistlerden böyle bir görüntüye rastlayan yok. Ayılar ve kurtlar insanlardan kaçıyor.

Parkın yarısından fazlası ormanla kaplı. Geri kalan alanlarda uçsuz, bucaksız alan çayırları, meralar, otlaklar var. “Büyük taş nehirler” de Vitoşa’nın simgesi sayılır. Buzul çağdan kalan dev taşların altından nehirler akıyor. Vitoşka lalesi oalrak adlanadırılan sarı çiçekle de dağla özdeşleşmiş /Trolliuseuropaeus/. 

Dağın nadir bitkileri arasında tüm mevsimlerde yeşil olan taxusbaccata ağacı da ünlü. Aynı zamanda Vitoşa’da “tis” olarak adlandırılan nadir cins ağaçtan da yüz adet var. Dağdaki hayvan çeşitliliği de göze çarpıyor. Burada 200 farklı cins kuş, 500 tür kelebek, 50 tür karınca var. 

Vitoşa dağı doğal nimetleri, bitki örtüsü, orman çeşitliliği ve hayvanlar aleminin zenginliği ile Balkanların en güzel dağlarından biri kalıyor!

Türkçesi: Sevda Dükkancı