Geçim sıkıntısı, aile kavgaları veya emlak hileleri Bulgaristan’da insanları evsiz bırakan başlıca nedenler arasında. Başkent sokaklarında “bütün ev zenginliğini” sırtına omuzlamış, çöp bidonlarında “nimet” arayanlara sık sık rastlıyoruz. Bir köşede karton kutudan yapılan “evlerin” içine büzülmiş kişiler de şehir manzarasının “olmazsa olmazı” haline geldi. Taşradan büyük şehirlere gelip, sokakta kalanların sayısı da az değil. Başkent Belediyesi “Sosyal Hizmetleri” Şubesi Müdürü Mina Vladimirova “Son zamanlarda sokakta kalan gençlerin sayısı artıyor. Bu kalıcı bir eğilim olarak gözleniyor” diye anlattı. Hiç kimse bu bahtsız olaya karşı güvencede değil. Sokaktaki evsizler arasında yüksek okul mezunları, aydınlar, bir zamanlar ünlü olmuş kişiler var. Evsizler yurduna yakın bir köşeye büzülüp kalmış 74 yaşındaki adamın kaderi de benzer. “Kim olduğumu söylemeyeceğim. Bilinen bir kişiyim. Bütün hayat bu ülkenin kültürü için uğraştım”.diye anlatıyorum. Soğuktan taşın çatladığı bu kış aylarında evsizler ne yapıyor? 

Sofya’da iki kriz merkezi çalışıyor. Bu iki evsizler yurdunun toplam kapasitesi 170 kişiye yeterli. Kriz merkezlerini belediye finanse ediyor ve soğuk kış günlerinde evsizlere geçici konaklama, sıcak yemek, giyim ve gerektiğinde sosyal görevli veya psikologla danışma imkanı veriliyor. Belediye hastaneleri de sağlık sorunu olan evsizlere kucak açtı. “Kriz merkezlerine yerleşme çabuk oluyor, uzun prosedürden geçmeden, ihtiyacı olanlar kimlik karşısında bu yurtlarda kalabiliyor”.

Bu bilgiyi veren Vladimirova, evsizlerin akşam 18’den sabah 10’a kadar orada konakladıklarını, sonra yeniden sokağa çıktıklarını anlattı. Yaşlı erkek “Sıfırın altında 20 derecede yaşıyorum. Sağlığım yerinde, soğuklara dayanıyorum” diyor. Doğma, büyüme Sofyalı olduğunu anlatan adam, emekli maaşı alıyor. Ancak maaşı oldukça düşük ve onunla geçinmek imkansız. Yakınları, çocukları yok mu, sorusu karşısında “Hayat acımasız. Herkes kendi derdinde” diyerek, gözleri yaşarıyor. Birkaç aydan beri sıcak bir yuvası yok ve soğuklardan kaçmak için, çareyi kriz merkezlerinde arıyor. Onu sokağa sürükleyen nedenleri merak ediyoruz:

“Suçluyu dışarıda aramamak gerekir. Herkes kendisi suçlu. Burada bana yardım ediyorlar, sıcak bir çorba veriyorlar, güzel börekler var, çay, gece de yatacak yerim oluyor. Burası çok insani bir merkez. İmkanları dahilinde bize çok iyi bakıyorlar. Merkezin kaynakları da kısıtlı, o yüzden işleri kolay değil”.

Başkentin birkaç sosyal seyyar ekibi Sofya sokaklarını geziyor, evsizlere yardım ediyor. Mina Vladimirova: “Evsizlerin çoğu sokağı kendi evi olarak kabul etmiş, hatta yurtlara yerleşmeyi bile reddediyorlar” dedi. Bu durumlarda seyyar ekipler onlara sıcak çay ve yemek sağlıyor, danışma hizmeti sunuyor. Geçen kış 500 evsiz kriz merkezi ve ekiplerden yardım için başvurdu”. 

“Evsizlerin büyük bölümü başka sosyal yurtlara gönderiliyor. Huzurevleri veya engelliler yurtlarına geçici olarak yerleştiriliyor. Bu kış aylarında 350 evsiz tespit ettik. Sofya sokaklarında yaşayan bu kişilere, belediyeden verilen destekle daha iyi yaşam şartları sunulmaya çaba gösteriliyor. Yoksullar için sosyal yemekhaneler açtık. Gönüllü vatandaşların sağladığı kaynaklarla evsizler , yoksullar ve yaşlılardan oluşan 1350 kişilik bir gruba her gün sıcak yemek veriliyor.

“Sınırsız misyon” derneği yardımıyla Sofya’da evsizlere her gün 200 porsiyon ücretsiz öğlen yemeği veriliyor”. 

74 yaşındaki adam huzurevine yerleşmek için başvurmuş. Pek iyimser değil. “Çok ağır ve yavaş ilerliyor prosedür. Huzurevinde yerim çıkınca, ölebilirim” diye kara, kara düşünüyor.

Türkçesi: Sevda Dükkancı