Toplumda yıllardan beri piyasa ile eğitim arasındaki uyuşmazlık ve acil reform ihityacı söylemleri tekrarlanıyor. Uluslararası araştırmalar bunu kanıtlarcasına, Bulgar eğitimini sık, sık araştırmalarının en dibine yerleştiriyor, eğitim seviyesi ve öğretim kalitesi sorgulanıyor. Öğrencilerin eğitiminde alması gereken modern yetenekler ve bilgiler artık girişimcilik, dijital beceriler, ekip içinde çalışma yetenekleri gibi unsurlar ön plana çıkıyor. Kariyer yönlü eğitimin daha birinci sınıta başlaması öngörülüyor. “Çocuklar en küçük yaştan itibaren farklı mesleklerde eğitilmek, daha geç devrede iş seçiminde yardımcı olacak profesyonel bilgiler almalıdır” diyor Milena Damyanova.

Damyanova, Millet Meclisi Eğitim ve Bilim Komisyonu Başkanı ve bu yasa tasarısını sunan kişi oldu. İş piyasası ve istihdam ortamına yönelik eğitim şartında, lise aşamalarının ikiye ayrılması planlanıyor. Okullar, lisenin ikinci aşamasında öğretim programları hazırlayabilecek. 11. ve 12. sınıflara yöenlik ikinci lise aşamasında, yüksek okullar ve iş sektörü ile koordinasyon içinde çalışılacak. İş sektörünün faal olarak okulda yer alması, eğitime bakışı, okullarla bağlantısını sağlayacak bir yenilik olacak. Bunlar kamu kurulu niteliğinde çalışacak. Her okulda bir kamu kurulu oluşacak ve kurulda belediye ve ebeveynlerden temsilciler yer alacak.

“Kamu kurulunda, somut okulun gelişim stratejilerini onaylayacak kurum olacak. Bütçenin parametreleri, eğitim müfredatı, okul çapında alınacak öğretim planı, serbest ve mecburi ders programlarını belirleme işlemlerini yapacak. Lise aşamasındaki ikinci bölümde 11. ve 12. sınıfta sınıf profilleri ve meslekleri de bu kurul belirleyecek”.  

Eğitim kalitesinin değerlendirmesi için dış puanlama sistemi getirilecek, okullara ek bütçe sağlanmasında bu dış başarı değerlendirmesi de kıstas alınacak. Sivil toplum kuruluşları ve iş sektörü endişelerini gizlemiyor:

“Neyi değerlendireceğimiz düşünmek önemli. Programda sunulan ders ebatını mı değerlendireceğiz, yoksa öğrencilerde geliştirmek istediğimiz becerilere uygun bilgilere mi ağırlık vereceğiz. “Bulgaristan için Amerika” vakfından Nataliya Miteva, bunu belirtti ve eğitim, finansmanla bağlantılı oldukça, değerlendirmelerin daha tarafsız ve mantıklı yapılması gerekiyor.Bu da mevcut sistemden farklı olmalı.

Bulgar İktisat Odasından Daniela Simidçieva, hazırlanan eğitim yasasının olumlu bir adım olacağını kaydetti, eğitim ile okul arasında bağlantının önemini vurguladı.

İş sektörü için bir başka problem, iş alanların coğrafik mevcudiyetine göre, liselerin bölgelere göre paylaşımında uyuşmazlık olduğunu öne sürüyor.

“Bulgaristan’da bilgisayar programları, bilişim, bilgisayar teknolojileri konusunda 30 meslek lisesi var, diye örnekliyor Microsoft Bulgaria’dan Teodora Vırbanova. Bu liseler Smolyan, Sandanski, Montana, Haskovo, Sliven gibi şehirlerde bulunuyor. İT iş sektörü ise genelde Sofya, Plovdiv, Varna ve Burgas gibi büyük şehirlerde odaklıdır. Örneğin Smolyan gibi bir şehirde bilişim meslek okulunda okumayı seçen bir öğrenci, 11. ve 12. sınıfta nerede staj yapacak, bu özel bilgileri nerede uygulayacak? Örneğin Smolyan’da İT sektöründen tek bir firma var”.

Türkçesi: Sevda Dükkancı