Vratsa’da 18 yaşındaki bir çocuğu öldüren iki kardeşin ölüm cezasına çarptırılması için açılan imza kampanyası 24 saatte 12 bin imza topladı. Geçen Salı günü Todor’un ölümüyle sonuçlanan trajedi bütün Bulgaristan’ı sarstı.Yaya yolu olmayan bir yerden karşıdan karşıya geçen kardeşlere, arabasının kornasını bastığı için saldırıya uğrayan Todor, kornanın bedelini hayatıyla ödedi. Vratsa merkezinde feci bir dayak sonucu çocuk öldü. Olayı izleyen birçok vatandaş kayıtsız kalırken, ambulans gelmeden önce, Todor hayatını kaybetti.

İlk olarak sosyal ağlarda isyan yankılandı. Görülmedik şiddet protesto edildi, daha sonra da görgü tanıklarının pasifliği tartışıldı. Orada izleyenler müdahale etmek yerine, ambulans veya polis çağrımak yerine, telefonlarıyla bu şiddet olayını görüntülemekle yetinmiş. “Şimdi çocuğun cinayetini cep telefonlarıyla görüntüleyen herkes, ölüme teşebbüs ve ortaklıkla suçlanmalıdır. Bir suç olayına tanıklık etmek ve hiç bir şey yapmamak bir suçtur”. Facebook’ta birçok benzeri postlar yayınlandı. Vratsa’daki halkın isyanı sokağa taşındı, özellikle de savcılık iki kardeşe suç duyurusunu “orta halli fiziksel darbeyle dikkatsizlik sonucu ölüme sebebiyet verme” olarak tanımlaması insanları iyice kızdırdı.

Vratsa ve başka şehirlerde yüzlerce vatandaş sokaklara döküldü, 18 yaşındaki öğrencini anısına yürüyüşler düzenledi ve cinayete göz yumanları kesin bir dille protesto etti. Başsavcının acil müdahalesiyle suç duyurusu yeniden gözden geçirildi. Suçlama artık “kasıtlı cinayet” oldu. Ceza Kanunu bu suç için 15-20 yıl hapis veya müebbet hapis cezası öngörüyor. Buna rağmen halkın memnuniyetsizliği devam ediyor. Sokaktaki insanlar adalet çağrıları iletmeye devam ediyor.

Geçen haftadan bu trajik olay aslında tek değil. Bulgaristan’da yargı sisteminin fiyaskosunu gösteren ne ilk ne de tek olay bu. Yargı sistemindeki noksanlar o kadar çok konuşuluyor ki, insanlar artık yargıda reform sözcüğünü duymak dahi istemiyor. Hükümetler gelip gidiyor, adalet sisteminde reform konusu hep öncelikler listesinde kalıyor. Biz gazeteciler ise, genele değil, detaylara göz dikiyoruz, kim kimi tayin etmiş, hangi partinin ne kadar etkisi var, kim kime lobi yapıyor soruları gündeme taşınıyor. İnsanlar mahkemeye güvenini çoktan kaybetti. Herkes geçiş dönem, başındaki gibi, suçluların cezasız dolaştığı yılların eskide kaldığını düşünmek istiyor. Vratsa şehri belediye başkanı bile, başka yerlerde olduğu gibi, bazı yerli çete başlarının yasalardan üstün olarak, korkmadan, cezalandırılmadan istediğini yaptıklarını itiraf etti. Haraç ve tehditler diz boyu sürüyor. İri yapılı erkekler yerli iş sektörünü kendi kontrolü altına almış, “rahatlık ücreti” adı altında haraç topluyor ve korku saçıyorlar. Çoğu bütün bunlar polisin bilgisi dahilinde gerçekleşiyor. Bu durumda nasıl bir adalet ve yargı sistemi reformlarından bahsediyoruz? Yıllardan beri durum değişmedi toplum da olanlara göz yumup, alışmaya bile başladı.

Aktif ve duyarlı bir sivil toplum susamaz. Vratsa’da ve Sofya’da Adalet Divanın önündeki gösteriler umarız tek girişim kalmaz. Burada sadece 18 yaşındaki genç Todor’un öldürülmesi değil, yıllardan beri ihtiyaç duyduğumuz adalet söz konusudur. Adaleti o kadar özlemişiz ve yokluğunu öyle hissediyoruz ki, geleceği güne inanmaz olduk.

Çeviri: Sevda Dükkancı