Tüm dünyadan insanlar baharın gelişini büyük sevinç ve büyük umutla beklerken Bulgaristan’da baharın gelişine eski bir gelenek de eşlik ediyor. 1 Mart gününde tüm Bulgaristanlılar, yakınlarına ve dostlarına “marteniçka” takar. Klasik marteniçka bükülmüş beyaz ve kırmızı iplikten oluşuyor, fakat beyaz ve kırmızı püskülden de yapılabilir. Genelde marteniçkalara mavi boncuk, küçük para veya renkli iplikler de takılır. Geçmişte marteniçkalar kötü ruhlardan koruyan muska olarak kabul edilirmiş. Bugün ise beyaz-kırmızılı iplik, baharın gelişini müjdelemesine rağmen herkes marteniçkanın yıl boyunca sağlık getireceğine inanıyor. Bu gelenek Arnavutluk, Kuzey Yunanistan, Güney Dobruca, Moldova, Makedonya ve Doğu Sırbistan’da da yaygındır.

Orta Bulgaristan’da bulunan Gabrovo “Etara” Mimari-Etnografik Kompleksi, üç kategoride olmak üzere Ulusal Marteniçka Yarışması düzenliyor: tematik koleksyonu, en otantik ve en orijinal marteniçka yarışması. Müzik öğretmeni olan Blagovesta Bojinova, yarışmaya olan ilginin her geçen yıl arttığını ve bu yıl 120 marteniçka ile 90 yarışmacı katıldığını belirtti:

“Yarışmada, Tutrakan, Varna, Sofya, Debelets, Dryanova, Tırnovo bölgesi olmak üzere Bulgaristan’ın dört bir köşesinden katılımcılar yer aldı.  Marteniçkalar, sergi salonunda Mart ayı boyunca ziyaretçilerin beğenisine sunulacak. Birçok katılımcı, marteniçkaları hazırlarken geleneklere uymaya gayret gösteriyor. Yine de çok orijinal fikirlere rastlıyoruz. Bu yıl ilk defa ben ve meslekdaşlarım marteniçka şeklinde çok güzel bir pasta gördük. Marteniçka ustaları, ne kadar da yaratıcılığını ve yenilikçi fikirlerini gösterseler de, öreke ve su kabağı gibi geleneksel nesneleri unutmuyorlar. “

Marteniçka yarışmasında her yaştan katılımıcılar yer almış. En ilginç olanları Blagovesta şöyle tanıtıyor:

“Güneydoğu Bulgaristan’ın Burgas şehrinden ana okulu çocukları “Marta Nine’nin Gabrovo bölgesine ziyareti” başlıklı bir sergi hazırlamış. Aslında bu da, en büyük koleksyonlarımızdan biridir. Çocuklar leylek, marteniçka ve kukla dolu bir çayır yapıp göndermişler. Kuzeydoğu Bulgaristan’ın Tutrakan belediyesinin Nova Çerna köyünden yaşlı bir kadın 41 tane orijinal eser örmüş ve göndermiştir. Kadın, “Vasil Yordanov -1942 yılı” Halk Okumaevi temsilcisidir. Bu okumaevi ve Nova Çerna köyü ile son yıllarda çok başarılı çalışmalarımız var. Yarışma sayesinde insanların ilgisi artıyor ve canlı tutuluyor, artı girişimimizin bu denli başarılı olduğundan dolayı da çok mutluyuz.”

Leylek ve kırlangıç gibi ilk bahar kuşlarının gelişi ile birlikte marteniçkalar yakadan veya koldan sökülüyor ve yeşillenmiş bir ağacı takılıyor. Böylece kıştan bahara, soğuk günlerden yeni çalışma mevsimine geçişi simgeleyen önemli bir döneme imza atılıyor. Marteniçka taşımak, aslında kırmızı rengin ve kırmız ipliğin sihirli gücü sayesinde  kötü ruhları ve hastalıkları kovaladığına olan inancı simgeliyor.

Fotoğraflar Gabrovo “Etara” Mimari-Etnografik Kompleksi- Blagovesta Bojinova tarafından temin edildi.

Çeviri: Şevkiye Çakır