Bulgar otomobil kuruluşu Liteks Motors iflas etti. Bu kuruluşun sahibi, en büyük Çin otomobil şirketlerinden birinin katılımıyla Bulgar Liteks şirketi idi. Kuruluş, Bulgaristan’da bir fabrikada Çin Great Wall serisinden otomobil parçaları birleştirmeliydi, ülkemizde ve Avrupa’da onları satmalıydı. Ancak beş yıl ayakta durduktan sonra şirket iflas etti.

Neden buraya kadar gelindi ve Fiat, Renault ve Rover’in başarısızlığından sonra Bulgaristan’da otomobil parçaları birleştirme için dördüncü teşebbüs neden suya düştü? Burada genel olarak oyunun kurallarına göre oyuncular olarak bilinen Çinliler ile geçiş döneminin kapitalist kahramanlarından biri olan çekişmeli Bulgar işadamı Grişa Gançev’in ortaklığı söz konusudur. Gançev, bu geçişin az hayatta kalan eksi kurtlarından biridir. Kendisinin büyük işi ve çok çekişmeli bir itibarı var. Nasıl ve neden Çinliler, tam bu kişiyi ortak için seçmiştir? Bu sorunun yanıtı pek net değildir, ancak Gançev’in büyük kamu skandalından sonra iflas eden ve devlete 2 milyar avroya mal olan Korporatif Ticaret Bankası’nın da desteğini almıştır.

Uygun olmayan ortaklarla ortaklık yapmasından başka Great Wall, hesabını iyi yapamadı. Gerçekten Bulgaristan’da Çin otomobillerinin satıldığı fiyatlar, Avrupa’da en yoksul Bulgarlar için bile çok cazip olsa da Çin’den Bulgaristan’a otomobil parçaları nakletmek ve yaklaşık 10 bin kilometre hazır otomobil parçaları birleştirmek, pahalı bir zevktir. Çinliler ise, hazır ürünlerinin satılmasında Bulgar piyasasına çok küçük bir yer ayırıyordu. Çinliler, Bulgaristan’dan Avrupa piyasalarına girmeyi umuyordu. Söylentilere göre Çinliler yaklaşık 1000 tane satmayı başarmıştır, ancak bu rakam, 500 milyondan fazla tüketicinin var olduğu bir piyasaya girme fikirlerinden çok farklı.

Yabancı yatırımlar isteyen Bulgar makamları, otomobil kuruluşuna çok öncelik tanıdıı, kamu idaresinin gereksinimleri için araçlar satın aldı. Ancak boşuna, her şeye rağmen Çinliler gitti. Great Wall ise, makamların iyi tavrından başka Bulgaristan’da ucuz ve kalifiyeli iş gücüne de bel bağlıyordu. Bunda çok örnek verilebilir. Dünyada otomobil parçaları üretimi için en büyük şirketlerden yaklaşık onu, Bulgaristan’da işini başarılı ve sakin bir şekilde yapıyor. Çinliler de, Bulgaristan’daki yatırımını planlarken bunu farketmiştir. Ancak bunun yararı olmadı ve her şey planlandığı gibi yürümüyor. Yılda Bulgaristan’da yaklaşık 30 bin otomobil satın alınıyor ve satılıyor. Ancak burada yeni değil her şeyden önce ikinci el otomobilleri söz konusudur. Yine de onlara yedek parça gereklidir.

Sonuçta tüm bunlar, Bulgaristan’a gelecek yabancı yatırımcılar için yararlı olabiliyor. Yabancı yatırımcılar, her şeyden önce buradaki iş şartlarını ayrıntılı bir şekilde araştırmalı.

Çeviri: Rayna İvanova