Bürokrasi ve onun iş dünyası üzerindeki etkisi, Bulgaristan’da yeni bir şey değildir ve çok kere tartışma konusu olmuştur. Vatandaşların izlenimleri ve çoğu araştırma, bürokrasinin nispeten büyük olduğunu gösteriyor. Bunu Piyasa Ekonomisi Enstitüsü’nden ekonomi uzmanı Petır Ganev söyledi. Piyasa Ekonomisi Enstitüsü, bürokrasinin iş dünyası üzerindeki reel etkinin ne olduğu sorusunun cevabını vermek üzere bürokrasi endeksi yarattı. Bürokrasi endeksi, reel olmayan ve metal tesisler üreten bir şirket modeli üzerinde yapılan bir araştırmaya dayanmaktadır. Araştırma, bu şirketin, ülkedeki asgari bürokrasi istemlerini karşılamak için ne kadar adım ve zaman gerekli olduğu sorusunun cevabını veriyor.

Petır Ganev, şunları açıklıyor: “Yılda en az 56 adım ve yaklaşık 175 iş saati gerekli olduğu neticesine vardık. Pratikte şirket, başlıca bürokrasi adımlarını gerçekleştirmek için bir çalışma ayını ayırmalıdır. Buna yıllık mali raporun eklenmesi ve farklı vergilerin ödenmesi girmektedir. Ayrıca işe alma ve işten çıkarma süreçlerini de araştırdık. Araştırmaya ayrıca çalışma güvenliği ve belge arşivleri gibi konuları da dahil ettik.”

Bulgaristan, AB’nin diğer ülkeler arasında iş dünyası üzerindeki bürokrasi yükü açısından nerelerde bulunuyor? Bu soruya cevaben Petır Ganev, şunları söylüyor: “AB’den geri kalan ülkelerdeki tablo buna benziyor. Farklı politikalarda uyum sağlama, şartları ve piyasaları eşitledi. Bizim araştırmaya benzer bir araştırma daha Çekya ve Slovakya’da yapılmıştır ve sonuçlar çok yakındır. Çekya’da bürokrasi, yılda yaklaşık 200 saat alıyor, Slovakya’da ise ülkemizdeki zamandan biraz daha az alıyor.”

İş yapma şartlarını araştıran birçok incelemeye göre Bulgaristan, AB’de o kadar kötü bir durumda değildir. Bunun yanı sıra belli bürokrasi prosedürlerinden geçme zamanının, özellikle elektronik hizmetlerin yaygınlaşmasıyla olduğundan çok daha kısa olabileceği ortaya çıkıyor. Petır Ganev, Bulgaristan’da idari yükün azaltılması için bir eğilim görüldüğünü açıklıyor. Şimdi mesela vatandaşlar ve şirketler Milli Sigorta Enstitüsü’nde kolayca online yoklamaları yapabiliyor veya vergi beyannamesini elektronik yolla sunabiliyor.

Petır Ganev şunları da açıklıyor: “Çalışma güvenliği açısından şu an bazı belgelerin kaldırılması da görüşülüyor. Her yıl devlet, küçük adımlar atıyor. Ancak bence endüstri ve diğer faaliyetler için şartlar farklı olmalı. Çünkü ofis faaliyetleri, hizmetler, medya, danışma faaliyetleri farklıdır ve bazı alanlarda evrakların büyük bir bölümü pek bürokratiktir ve daha çok üretim sektörüne uygundur.”

Elektronik hükümete geçiş çok yavaş gerçekleşiyor, bazı değerlendirmeler ve denetimler ise, elektronik hükümeti için paraların sık sık boşuna harcanmış olduğunu gösteriyor ve bazen uyumlu olmayan şeyler yapılıyor.

Petır Ganev ayrıca şunları da belirtti: “Şu an elektronik sağlık kartının çıkarılması tartışılıyor. Aynı zamanda kimlik kartları da bilgi içerecek ve elektronik sağlık kartı olarak kullanılabilecek. Mesela Estonya’da kimlik belgeleri insanların her tür idareden geçmesini sağlıyor, ancak bu çok iyi koordinasyon gerektiriyor. Şu an Bulgaristan’da her ayrı idare, kendi hizmetleri için ayrı çözümler bulmaya çalışıyor.”

Çeviri: Rayna İvanova