Loreta Velkova olağanüstü zevk ve sevgiyle Çiprovtsi kilimlerinin geleneksel motiflerini yeni bir yorum ve modern sanat anlayışıyla birleştiriyor. Elle dokuduğu yolluk kilimler, duvar panoları, yastık ve başka dokuma eşyaları bu kilimlere has renklerle ve içine dokunan aşkla parlıyor.

“Çiprovtsi’de doğdum ve annemin dokuma tezgahı çevresinde büyüdüm. Kilim dokumasını izlerdim ve her şey beynime işlemiş. Her şeyi hatırlıyorum. Daha sonraki etapta ben de Çiprovtsi kilimle bağlantılı eserler hazırlamaya karar verdim. Bu kilimler, mesajlar ileten eserlerdir. Kilim sihirli bir masaldır ve onu okumak için özel bilgi sahibi olmak gerekir. Herkes anlamaz ve okuyamaz bu kilimlerin masalını. Bu hikayeler içindeki desenlerden ve sembollerden ortaya çıkar”.

Kilimlerde en çok kullanılan bir motif “kanatitsa” adı verilen “kanatlı” desendir. Bu çok eski bir sembol olup, yalın bir kelebek halinde dokunur. Bu desenin kötü ruhlardan korur, kısmet ve refah getirdiğine inanılır. Eskiden erkekler gurbete giderken, kadınlar onlara kanatlı desenle süsledikleri küçük halılar dokurmuş ve onların erkekler koruduğuna ve sağlıkla gidip, bol kazançla dönmesini dilermiş. 

Diğer bir motif kuşlar saflığı, özgürlüğü iyi haberleri sembolize ediyor.

Ahenk, güç ve enerji kaynağı olaran Güneş sembolü "kola" adlandırılıyor

“Şimdi insanlar yanına kilim zor alır, o yüzden kanatlı desenlerle süslü küçük halı panolar revaçta. İnsanlar yurtdışına giderken onları korumak üzere hediye edilecek güzel bir eserdir. Bir diğer sembol da kuşlardır. Çiprovtsi kilimi üzerine dokunan kuş desenleri özgürlük ve güzel haber sembolüdür. Güneş motiflerine de bu kilimlerde rastlamak mümkün.  Güneş gücü, yeni enerjiyi ve kuvveti simgeler.

“Makas” adı verilen desenler de bu kilimler geleneksel motifleri arasında. Uçları birbirine değen iki üçgen şeklindeki bu “makaslar” kadın ve erkeği betimler. Makasın üst kısımlarına yeni üçgenler katılırsa, bu da ailenin büyümesi ve çocuk sahibi olmasını simgeler.

“Karakaçka” adı verilen desen şekli ise, verim tanrıçası olarak algılanır. Yıllar içinde bazı simgeler unutulmuş olsa da, Çiprovtsi kilimlerindeki masallar sonsuz sayılır”.

Loreta Velkova 20 yıldır üzerinde çalıştığı dokuma tekniği çok eskidir- yatay tezgah ve doğal malzemeler kullanma yöntemi.

Ustanın olağanüstü güzel eserleri 27- 28 Nisan’da düzenlenecek Çiprovtsi Kilimleri festivalinde görülebilir. Bu iki gün içinde kasabanın konukları kilimcilik, dokuma, semboller, desenlerle ilgili her şeyi öğrenebilir. Orada ziyaretçiler dokuma tezgahlarında ilk denemelerini de yapabilir.

Eserleriyle insanlara vermek istediği mesajları Loreta Velkova şöyle özetledi:

“Gelenekleri koruyup, muhafaza etmeliyiz. Gelecekteki nesillere de bu güzelliği aktarmalıyız. Gelenekleri kıstas alarak, her modern evde ve çağdaş günümüzde kullanabilecek şekilde onu yansıtmalı ve nesilden nesle aktarmalıyız”.

Fotoğraflar: özel arşiv

Çeviri: Sevda Dükkancı