Her yıl 24 Mayıs Bulgar Kültürü ve Slav Yazısı Gününde Çekya’da Güney Morava’da nehir kenarındaki Mikulčice kasabasına Çekya, Slovakya, Macaristan, Avusturya ve Almanya’dan Bulgarlar akın ediyor. Dünyanın farklı noktalarından Slav yazısı severleri ve ortodoks kültür mensubu birçok konuk da bir yere geliyor. Slav yazısının yaratan iki kardeş- Kiril ve Metodiy’e neden tam orada saygı ifadesinde bulunuluyor? 

2009 yılında oradaki parka iki kardeşe adanan bir anıt dikildi. Bunun nedeni ise küçük bir kitapçık oldu. “Morava Piskoposu Metodiy’in mezarının sırrı” adlı kitap bu ilginin temelini oluşturdu. Çek arkeolog Prof. Zdeněk Klanica bu kitabında söz konusu kasaba ile Metodiy arasında entresan bir bağ kuruyor. Yazar,  Mikulčice kasabasının Büyük Morava Devletinin başkenti olduğu tezini öne sürüyor. Daha sonraki dönemlerde Veligrad veya Velehrad ismiyle anılan kasaba bugün tarihi bir öneme sahip. Metodiy ve Kiril kardeşlerin 863-867 yıllarında Slav dilinde dini ayinler ve Slav yazısında alfabeyi yarattıkları o tarihi misyonunu Büyük Morava Devletinde gerçekleştirdikleri biliniyor.

1954 yılında Mikulčice’de arkeolojik kazılar başlıyor. 38 sezon devam eden kazılarda 70’li yıllarda Morava nehir boyunca üç adacıkta 10 dönüm üzerinde büyük bir hükümdar sarayı, 12 kilise, üç köprü, iki liman ve 2 500’den fazla mezar ortaya çıkıyor.


Zdeněk Klanica incelenen 550 mezardan 590 No’lu mezarda 885 yılında Aziz Metodiy’in gömülmüş olabileceği varsayımın bilimsel cevap beklediğini itiraf ediyor. Bilim adamları bu konuda emin konuşmuyor. Son iki yüzyıldan beri tartışılan bu konu hala cevabını almış değil.

Başkaları ise Metodiy’in mezarını ve Velehgrad’ı Morava nehri kıyılarında arıyor. Klanica, Mikulčice’nin bir zamanlar Morava adını taşıdığını tahmin ediyor. Başka bilim adamları ise farklı görüş sergiliyor.

Bulgar diplomatı Zdravko Popov bu kasabada Metodiy saygısının ifade edilmesine ön ayak olan kişilerden birisidir.  Prag’da büyükelçi döneminde Popov, Kiril ve Metodiy Kardeşlerine adanan anıt kurulmasına katkıda bulunur. Anıtı, Slovakya’da yaşayan Bulgar heykeltraş Emil Venkov yaptı.

24 Mayıs olmasa bile, Slav yazısı ve Bulgar kültürüne değer verenler Çekya’da Morava nehri kıyısındaki Mikulčice şehri ziyaret edebilir. Morava nehri bugün Çekya ve Slovakya’nın sınırında bulunuyor. Ortaçağ kalıntıları ve iki kardeşin Büyük Morava misyonlarından ipuçları veren bulgular görülebilir.  Saint Margaret of Antioch Kilisesi Morava nehrinin karşı kıyısında hala muhafaza ediliyor. Kopčany köyündeki tarihi kilise bugün de ziyaretçilere açık. Orada Azize Marina veya Azize Margarita’ya tapma belki daha Kiril ve Metodiy dönemlerinden kalmıştır. Bu konuda sadece tahmin yürütebiliriz. Ancak kesin olarak Aziz Metodiy bu kilisede bulunmuş ve orada ayinler okumuştur. Onun ruhu hala orada, diyor yerliler ve “Aziz Margarita” kilisesini “Metodiy’in Kilisesi” adıyla anıyor.

Çeviri: Sevda Dükkancı
Fotoğraflar: İvo İvanov