2020 salgın yılı vatandaş haklarının kısıtlanmasıyla halk sağlığının korunması arasındaki dengenin ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Devletlerin tam kapanmasına, seyahat ve sınır geçiş imkansızlığına tanık olduk, bazı ülkelerde vatandaşların evlerinden günlük çıkışlarıtakip ediliyordu. Şimdi gündeme ‘yeşil sertifika’ ve serbest dolaşıma bir ‘izin’ olarak aşılamanın önemi taşındı.  

Bulgaristan diğer devletlere göre 2020 yılında vatandaş hakları açısından ne durumdadır? Bu sorunun analizi Bulgaristan Helsinki Komitesi’nin 2020 yıllık raporunda yer alıyor.  

Raporda, Bulgar makamlarının Covid-19 salgını ile ilgili ilk önceki tepkilerine ‘panik özgü olduğu, salgının ilk aylarında ise çalışmalarının önemli bir bölümünün  korku yaratmayı amaçladığı sonucuna varılıyor. Epidemiyolojik önlemler Bulgar toplumunun daha hassas üyelerini orantısız bir biçimde etkiledi, özellikle uygulanışının ilk aylarında yargı sisteminde düzensizlikler yarattı. Bu, Bulgaristan vatandaşlarını haklarının ihlaline karşı etkin hukuksal mekanizmalardan yoksun bıraktı’ deniyor belgede.  

"Son 10 yıllık dönemde 2020 yılı insan hakları açısından en kötü yıldır. Bunun sebeplerinden biri salgınla ilgili olup objektiftir, diğeri ise Bulgaristan devlet yönetiminin özellikleri ile ilişkilidir’ dedi Bulgaristan Helsinki Komitesi başkanı Krasimir Kınev BNR’ye açıklamasında.

"Salgın esnasında hayatın farklı alanlarında insan hakları ihlal edilmişti.  Diyebilirim ki, ihlal edilmemesi mümkün değildi ama bunun yanısıra ülke yönetiminin eylemleri gibi subjektif etkenler de mevcuttu. Birleşmiş Vatanseverler  gibi demokrasiye, insan haklarına düşman olup bunların çiğnenmesine etkin biçimde çalışan neototaliter tipten  siyasi parti ve koalisyonlar tarafından yönetilme şanssızlığımız vardı “ yorumunu yaptı insan hakları savunucusu. Sözlerine göre, örgütlenme ve media özgürlüğü alanlarında görülen gerilemenin salgınla ilişkisi yoktur.

İnsan haklarını savunan Bulgaristan Helsinki Komitesi ayrıca Bulgar yönetiminin 2020 yılında uluslararası ve yerli insan hakları  örgütleri ile işbirliğinin kötüleştiği sonucuna da varıyor. Örgüt analizine göre ülkemiz Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kilit rolü olan kararlarına uymadığı için, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi bazı Bulgar adli davalarına ilişkin birkaç ara karar tasarısı kabul etti. Yıl içinde Birleşmiş Milletlerin birkaç organından Bulgaristan’a yönelik tavsiyelerine cevaben hiçbir yasal ve diğer önlemler alınmadı.”

Aralık 2020’ye doğru Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Bulgaristan’da uygulanmamış karar sayısı 165 olup önceki yıla göre tahriben aynı düzeydeydi. İnsan haklarını savunan sivil toplum kuruluşlarının ‘Bulgaristan karşıtı’, ‘yabancı unsurlardan kurulu’ olarak yerilmesine devam edildi’ sonucuna varıyor Bulgaristan Helsinki Komitesi.

Bulgaristan Helsinki Komitesi başkanı Krasimir Kınev, insan hakları politikasını değiştirme vaatlerinden başka şimdilik siyaset alanında hiçbir somut çalışmanın görülmediğine işaret etti.  

Editör: Еditör Каrkalanova / Silvia Velikova’nın BNR’nin ‘Horizont’ programında yayımlanan söyleşisi temelinde/

Çeviri: Neli Dimitrova ​