Geçen yılın Ocak - Eylül döneminde“Integro” Derneği tarafından yürütülen ve Avrupa Birliği Hak, Eşitlik ve Vatandaşlık Programı tarafından finanse edilen monitoring, ülkemizde İnternet alanında Roman karşıtı konuşma seviyesinin son derece yüksek olduğunu gösterdi.

Analize göre, İnternetteki örneklerden yüzde 89’unda Romanlar olumsuz bir şekilde gösteriliyor.

Analizcilere göre, 2021’de toplumumuzu olumsuz etkileyen salgın, olağan ve erken seçimler, siyasi kriz gibi sorunlar, İnternette Roman karşıtı konuşma düzeylerini etkiledi. İzlemeye tabi tutulan sosyal ağlarda ve çevrimiçi medyaların yarısında Roman suçu konusu yer almaktadır.

„Bu bağlamda yayınlarda “Romanlar-hırsız”, “Romanlar-tecavuzcü”, “Romanlar- şiddet uygulayan kişiler” alt başlık olarak yer alıyor – diye belirtiyor izleme raporunu hazırlayanlardan biri olan Aleksandra Raykova.

Ülkemizdeki Roman topluluğunun yayınlarda sıklıkla yer aldığı ikinci konu “Sosyal bir sorun olarak Romanlar”, üçüncüsü ise “Romanlar ve seçimler” konusudur.

„Buradaki ana başlıklar "Romanlar oylarını satıyor", "Siyasi bir etki aracı olarak Romanlar" ve  "Ulusun bölücüleri Romanlar" şeklindedir -  diye belirtiyor hukukçu ve proje koordinatörü Diyan Dankov ve şöyle devam ediyor. Daha da önemlisi, incelenen protokollerin yaklaşık yüzde 18'inde, görsel unsurlar ve içerik arasında, yayının güvenilirliğini sorgulayan ve Romanlar hakkında mevcut olumsuz klişeleri sürdürme ve izleyici görüşlerini manipüle etme olasılığını artıran bir tutarsızlık mevcut.”

Romanlarla ilgili tarafsız veya olumlu içerik yayınlama konusunda onları iyi bir şekilde anlatan yeni eğilimler de var. Söz konusu makalelerin çoğunda, Romanlar arasında artan eğitim seviyelerine ve sağlık arabulucularının çalışmalarına yer veriliyor.

BNR’ye konuşan ve derneğin son on yılda yayınladığı bu türden üçüncü raporunun olduğunu belirten “İntegro” Derneği Müdürü Liliya Makaveeva, „Roman topluluğuna yönelik düşmanca kelimelerden veya nefret söyleminden bahsetiğimiz zaman, yalnızca daha eğitimli, kültür ve sosyal olarak kabul görmüş Romanlara yönelik tutum değişikliğini düşünmemeliyiz. Tüm topluma karşı ortak bir tavırdan bahsediyoruz” dedi ve şöyle devam etti:

„Düşmanca kelimeler her yönden eleştirilmeli, yani daha fakir veya cahil insanların diğerlerinden daha büyük bir tehdit oluşturduğunu düşünmeye hakkımız yok - bu doğru değildir.Ve düşmanca kelimeler hakkında bu anlayış değişmedikçe, önemli bir değişiklik meydana gelmeyecek. Toplumda kesinlikle çok iyi eğitimli Romanları kabul eden, onları örnek alan sosyal bir kesim var, ama aynı zamanda toplumun çoğunluğu da ne yazık ki böyle düşünmüyor. Eğitimli Roman görseler bile, bunların istisna olduğuna inanıyorlar.”

“Integro” Derneği tarafından yürütülen monitoring verileri, Roman karşıtı içerikler için çevrimiçi medyalara nazaran  sosyal medyanın daha sık kullanıldığını ve gençlerin en çok kullandığı platformlardan birinin de Facebook olduğunu gösteriyor.

Avrupa Roman Taban Örgütleri Ağı (ERGO Network) tarafından koordine edilen buna benzer araştırma, Arnavutluk, Bulgaristan, Çekya, Kuzey Makedonya, Macaristan, Ukrayna, Romanya, İtalya, Fransa ve İspanya olmak üzere 10 ülkede gerçekleştirildi.

Kaynak: BNR “Horizont” Programından Andrey Borisov, BNR “Hristo Botev” Programından Tsveta Nikolova ve Nataliya Tsekova

Derleyen: Elena Karkalanova

Çeviri: Şevkiye Çakır

Foto: BGNES. “Integro” Derneği