Dünyadaki en lezzetli 50 peynirli yemek arasında yer alan Bulgar böreği itibarlı bir sıralamada bulunuyor. ‘Taste Atlas’ adlı geleneksel yemekler ve yerli ürünler sitesi Bulgar böreğini prestijli 5’inci sıraya koydu.

Şop salatası (14. sıra) ve Çoban salatası (41. sıra)da  omak üzere daha iki Bulgar yemeği de aynı sıralamada yer alıyor.

Bulgaristan Bilimler Akademisi BAN’a bağlı Bulgar Dili Enstitüsü’nün ‘Diyalektoloji’ bölümü şefi Prof. Dr. Ana Koçeva  BNR- Radio Sofia’dan Danail Konov’a konuşurken, ‘banitsa’nın (börek) Bulgaristan’ın farklı yörelerinde farklı yapılışı ve tadı olduğunu izah etti. Prof. Koçeva meslektaşları ile beraber Bulgaristan’ın interaktif yemek haritasını işlemek için ülkemizin farklı lehçe bölgelerinde bunu kendi gözüyle görmüştür.

• Bulgar “banitsası” dünya lezzeti olarak kabul edildi

„Banitsa’ ismi bütün Bulgaristan’da kullanılır ancak bazı Bulgar lehçelerinde ‘mlin’ adıyla da bilinir’ diyor Prof. Koçeva ve şöyle devam ediyor:

"Rodoplar’da bulunuyorsanız ve ‘klin’ sözü kullanılırsa, yine ‘banitsa’dan bahsedildiği, ancak bunun pirinçli börek olduğunu bilmelisiniz. ‘Zelnik’ adıyla bilinen börek Bulgaristan’ın bütün bölgelerinde yapılır ama bunun lahana ile yapıldığı anlamında kavramamak lazım. Bu börekte, şifalı otlar dahil, her türlü yeşillikler kullanılabilir. Bu börek bazı yerlerde turşudan ekşi lahana ile yapılıyor, ancak ‘zelnik’ denince ıspanak, labada v.s. yeşil sebzelerle yapılır. Şifalı otlarla yapılan böreğe ‘bilnik’ denir."

• “Kırma pide” Festivali, Vırbitsa köyüne yaşam sevinci veriyor

Süt böreği, çekme börek, tembel börek gibi türleri de biliniyor. Bulgar topraklarındaki en eski börek türüne ‘gibanitsa’ denir ve bu börek Vidin bölgesine özgüdür.

‘Bürek’, ‘pediya’ veya ‘pidiya’ diye Türkçe’den Bulgarca’ya geçmiş bazı hamur işi isimleri de mevcuttur. Tatlı böreğe de ‘tatliya’denir.

Prof. Koçeva öyküsünü şöyle sürdürüyor: "Biz Bulgar milli yemeklerinden bahsediyoruz ama bunlar büyük dereceye kadar Balkan, Şark yemekleridir. Çünkü Balkanlar’da çok kesişme noktası var. Bu bağlamda biz Balkan mutfağı ile ilgili bazı kelimelerden bahsedebiliriz."

Kuşkusuz, börek en tipik Bulgar  hamur işidir ve hem günlük hayatla, hem de bayram sofrası ile özdeşleşiyor. "Banitsa’nın (börek) dünya top sıralamasında 5’inci olması bir rastlantı değildir. Zira Bulgar ‘banitsa’sı Bulgar yemekleri listesinde başındadır ve  tadı yabancı konuklarımız tarafından çok beğenilir" diyor Prof. Koçeva ve şöyle devam ediyor:

"Banitsa’ ekmekle, hamurla, yoğurmak, mayalamak işiyle bağlanır, bütün bunların ise Bulgar milli mutfağında, geleneksel kültürümüzde, hatta mitolojide sembolik yeri vardır. Çünkü ekmekle börek birbirinin yerini alabilirse, bu, ikisine karşı tutumun aynı derecede saygılı olduğunu gösteriyor."

• Bulgaristan’ı tanıma ve sevme yolu olarak yerel tatlar

Editör: Veneta Nikolova

Kaynak: BNR- Radio Sofia’dan Danail Konov’un yazısı

Çeviri: Neli Dimitrova

Foto: BGNES, Taste Atlas