Η Βουλγαρία ήταν στην τέταρτη θέση στην Ευρώπη ως προς την εξόρυξη ουρανίου και μία από τις οκτώ χώρες του κόσμου με δική της πρώτη ύλη για τον ατομικό της σταθμό. Η πρώτη σοβιετική βόμβα έγινε με βουλγαρικό ουράνιο. Μιλάμε, μάλιστα, για το παρελθόν, επειδή το 1992 ο κλάδος αυτός καταστράφηκε.

Σήμερα, 22 χρόνια αργότερα, η βουλγαρική κυβέρνηση θέλει να τον αποκαταστήσει, και μάλιστα μέχρι τα τέλη της χρονιάς. Η αιτία είναι το επενδυτικό συμφέρον, που υπάρχει από πλευράς παγκοσμίου φήμης εταιρειών. «Η πυρηνική ενέργεια αναζωογονείται σ’ όλο τον κόσμο και όλο και περισσότερες εταιρείες ενδιαφέρονται για τα βουλγαρικά κοιτάσματα», είπε πριν μέρες ο υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας Ντραγκμόρ Στόϊνεφ. Έτσι το θέμα για το ουράνιο και πάλι συμπεριλήφθηκε στην ημερήσια διάταξη της κοινωνίας.

Βασικοί παίκτες στην εξόρυξη ουρανίου στην Βουλγαρία είναι η καναδική εταιρεία «Καμέκο» και η ρωσική ΤΒΕΛ. Η ιδέα είναι οι Καναδοί να βγάζουν την πρώτη ύλη και να την στέλνουν για επεξεργασία στους Ρώσους, που εξασφαλίζουν το πυρηνικό καύσιμο για τον ατομικό σταθμό της χώρα μας.

Η αναζωογόνηση της εξόρυξης ουρανίου στη χώρα μας είναι δύσκολο εγχείρημα, επειδή πέρασαν 22 χρόνια από τότε, που έκλεισαν όλα τα 48 ορυχεία στη χώρα. Σύμφωνα με εκτίμηση ειδικών η Βουλγαρία έχει κοιτάσματα ουρανίου 20 χιλιάδων τόνων, που μπορούν να εξασφαλίσουν το πυρηνικό καύσιμο του πυρηνικού σταθμού «Κοζλοντούι» για τα επόμενα 20 χρόνια. Για την αποκατάσταση του κλάδου, όμως, θα είναι απαραίτητες επενδύσεις της τάξεως των 1,5 δις ευρώ. Πρέπει να πάρουμε υπ όψη και τις αντιδράσεις των περιβαλλοντολόγων.

Είναι αναμφισβήτητο, ότι η πυρηνική μας ενέργεια θα είναι πολύ πιο ανεξάρτητη και φθηνή, εάν έχουμε δική μας παραγωγή ουρανίου. Γιατί τότε κλείσαμε την παραγωγή του, αφού έχουμε πυρηνικές μονάδες.

Πρώτοι στη χώρα μας αρχίζουν την εξόρυξη ουρανίου στην χώρα μας οι Γερμανοί το 1938, αλλά μετά από ένα χρόνο σταματούν. Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η εξόρυξη ουρανίου ανανεώνεται υπό την επιρροή της σοβιετικής εξουσίας. Η παραγωγή θεωρείται στρατηγική και οι εξαγωγές προορίζονται μόνο για την Σοβιετική Ένωση. Στην Βουλγαρία επιστρέφει υπό την μορφή πυρηνικού καυσίμου. Αυτή η κατάσταση συνεχίζεται μέχρι το 1992.

Η Βουλγαρία είναι μία από τις λίγες χώρες στον κόσμο, που έχει ταυτόχρονα και ατομικό σταθμό, και κοιτάσματα ουρανίου. Στην Ευρώπη λειτουργούν 143 πυρηνικοί σταθμοί, αλλά λίγοι χρησιμοποιούν δικό τους καύσιμο. Το ουράνιο εξασφαλίζει πάνω από το 30% της ενέργειας στην Βουλγαρία, το Βέλγιο, την Ιαπωνία, την Νότια Κορέα, την Σουηδία, την Ελβετία, την Φινλανδία, φανερώνουν τα στοιχεία της Παγκόσμιας Πυρηνικής Ένωσης.

Η ιδέα για την αποκατάσταση της εξόρυξης ουρανίου πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά. Από την μία πλευρά είναι ο κίνδυνος από μόλυνση, ενώ από την άλλη – η παραγωγή δικού μας καυσίμου για τον ατομικό σταθμό. Αναμένεται τον επόμενο μήνα οι Βούλγαροι επιστήμονες σε ειδικό φόρουμ να συζητήσουν τα συν και τα πλην της αναζωογόνησης της εξόρυξης ουρανίου.