Συμπληρώνονται 100 χρόνια από την έναρξη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου – ένας από τους πιο καταστρεπτικούς πολέμους στην ιστορία. Η Βουλγαρία μπαίνει στον πόλεμο τον Οκτώβριο του 1915, αφού έχει βγει πρόσφατα από τους δύο αιματηρούς Βαλκανικούς Πολέμους /1912-13/. Η χώρα μας συμμετέχει στους πολέμους αυτούς με τη φιλοδοξία για προχώρηση εδαφών έξω από τα σύνορα του βουλγαρικού κράτους, στα οποία μένει κυρίως βουλγαρικός πληθυσμός. Ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος όμως τελειώνει με εθνική καταστροφή.

«Πολύ πρόσφατες και οδυνηρές ήταν οι πληγές από τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο – λέει σε συνέντευξη για τη Βουλγαρική Ραδιοφωνία ο διακεκριμένος ιστορικός ακαδημαϊκός Γκεόργκι Μάρκοφ. – Το γεγονός αυτό παρότρυνε τους κυβερνώντες να βιαστούν να επιλέξουν την πλευρά της Τριπλής Συμμαχίας ή των Ενωμένων Δυνάμεων της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και της Ρωσίας. Οι Βούλγαροι πρέσβεις στις κύριες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, προέβλεπαν ότι τον πόλεμο θα κερδίσουν οι Δυνάμεις της Αντάντ, γιατί έχουν τεράστιους ανθρώπινους και υλικούς πόρους. Μόνο ένας πρέσβης – ο Ντιμίταρ Ρίζοφ, στο Βερολίνο, πίστευε στη νίκη της Γερμανίας. Ο τσάρος Φερδινάνδος και ο πρωθυπουργός Ραντοσλάβοφ επιλέγουν λανθασμένα την πλευρά της Γερμανίας, η οποία τότε πράγματι έχει τον πιο ισχυρό στρατό με την καλύτερη κατάρτιση και οπλισμό, που όμως δεν μπόρεσε να κερδίσει τον πόλεμο εναντίον του υπόλοιπου κόσμου.»

Μετά το ξέσπασμα του πολέμου η χώρα μας αρχικά διατηρεί ουδετερότητα και κατορθώνει να αντέξει στις προτάσεις και των δύο Συμμαχιών. 

«Κατά τη γνώμη μου όμως δεν ήταν δυνατό να διατηρήσουμε ουδετερότητα γι’ αυτό τουλάχιστον η χώρα μας έπρεπε να επιβραδύνει κατά έναν χρόνο την επέμβασή της όταν πλέον διαγραφόταν η νίκη της Αντάντ – επισημαίνει ο Γκεόργκι Μάρκοφ. – Η Βουλγαρία παίρνει την πλευρά της Τριπλής Συμμαχίας, ο στρατός μας θριαμβεύει στα πεδία μάχης τόσο στη Μακεδονία και την Ανατολική Σερβία, όσο στη Δοβρουτσά και βορείως του Δούναβη, στη Βλαχία μέχρι και τη Μολδαβία, αλλά τελικά αυτός ο δύσκολος και κουραστικός πόλεμος είναι χαμένος εκ των προτέρων.»

Έτσι η χώρα μας θα πάθει τη δεύτερη εθνική καταστροφή της. Αλλά, όπως επισημαίνει ο υπουργός Άμυνας Άνγκελ Νάιντενοφ: «Η Βουλγαρία είναι η μόνη βαλκανική χώρα, η πρωτεύουσα της οποίας δεν έχει κατακτηθεί από στρατό ξένου κράτους σε πολέμους του 19^ου και 20^ου αιώνα. Θα σημειώσω και το γεγονός, συνεχίζεται ο υπουργός, ότι ούτε μια βουλγαρική πολεμική σημαία δεν έπεσε στα χέρια του εχθρού. Σ’ αυτόν τον πόλεμο για την πατρίδα τους αγωνίζονταν σχεδόν 1 εκατομμύριο Βούλγαροι στρατιώτες. Πάνω από 100 χιλιάδες εξ’ αυτών έμειναν για πάντα στα πεδία μάχης. Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για το κατόρθωμά τους εγέρθηκαν πάνω από 2 500 στρατιωτικά μνημεία. Περισσότερα από 1 500 βουλγαρικά στρατιωτικά νεκροταφεία στο εξωτερικό όμως μέχρι και σήμερα δυστυχώς βυθίζονται σε ερείπια και λησμονιά.»

Για τις προετοιμασίες με αφορμή την επέτειο από την έναρξη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και της συμμετοχής της Βουλγαρίας σ’ αυτόν συγκροτήθηκε Εθνική Επιτροπή, μέλη της οποίας είναι εκπρόσωποι του προεδρικού θεσμού και της κυβέρνησης, του Υπουργείου Άμυνας, οι διευθυντές της Στρατιωτικής Ακαδημίας «Γκεόργκι Σ. Ρακόβσκι», του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, του Μουσείου Στρατιωτικής Ιστορίας, επιστήμονες της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών κ. ά. Ένα από τα καθήκοντα της Επιτροπής είναι η αναστήλωση των ξεχασμένων στρατιωτικών μνημείων. Θα διοργανωθούν και επιστημονικές συνδιασκέψεις, αφιερωμένες στις βασικές πολεμικές επιχειρήσεις του Βουλγαρικού Στρατού και στις προσωπικότητες που διαδραμάτισαν πρωταρχικό ρόλο στον πόλεμο.

Φωτογραφία: αρχείο