Η Μαύρη Θάλασσα είναι εσωτερική θάλασσα με μοναδικό οικοσύστημα, στο οποίο εισρέουν περίπου 300 ποταμοί. Σύμφωνα με τις έρευνες το 70% όλων των απόβλητων που ρυπαίνουν τη θάλασσα έρχονται από τις έξι παρευξείνιες χώρες - τη Βουλγαρία, Ρουμανία, Γεωργία, Ρωσία, Τουρκία και Ουκρανία. Στη βορειοδυτική περιοχή της Θάλασσας, που συνορεύει με την Ουκρανία, Ρουμανία και Βουλγαρία, τα νερά είναι ρηχά και εκεί μένουν αρκετά είδη. Δυστυχώς το οικοσύστημα αυτό ανεπανόρθωτα καταστρέφεται, λόγω της λεγόμενης «υπερλίπανσης». Οι μεγάλοι ποταμοί που εισρέουν στη θάλασσα φέρουν όλο και μεγαλύτερες ποσότητες φωσφορικών και νιτρικών ενώσεων – από τα υγρά απόβλητα των νοικοκυριών, της παραγωγής και της λίπανσης. Αυτό προκαλείτη μαζική ανάπτυξη φυτοπλαγκτόν που στη διάρκεια των τελευταίων 30 ετών αυξήθηκε περισσότερο από 10 φορές.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 του περασμένου αιώνα οι έξι παρευξείνιες χώρες υπέγραψαν σχετικά έγγραφα για την προστασία της Μαύρης Θάλασσας - Σύμβαση για την Προστασία της Μαύρης Θάλασσας από τη Ρύπανση, Δήλωση της Οδησσού και Στρατηγικό Σχέδιο Προστασίας. Η ρύπανση της Μαύρης Θάλασσας όμως συνεχίζεται. Για τον λόγο το Ίδρυμα «Πράσινα Βαλκάνια» σε συνεργασία με το Τουρκικό Ίδρυμα Ερευνών της Θάλασσας δημιουργούν το σχέδιο Black Sea Watch.

«Βοηθείστε τις επιστημονικές έρευνες και την προστασία της θάλασσας. Ο καθένας από μας μπορεί να το κάνει» - αυτήν την έκκληση απηύθυνε ο πρόεδρος του Ιδρύματος «Πράσινα Βαλκάνια», Ντιμίταρ Ποπόφ.

«Ο βασικός στόχος του σχεδίου είναι η δημιουργία εργαλείων, που να έχουν ευρεία πρόσβαση για συμμετοχή στις έρευνες για τη βιοποικιλότητα της Μαύρης Θάλασσας. Πρόκειται για κινητή εφαρμογή και ιστοσελίδα, που δίνουν δυνατότητα σε κάθε έναν φυσιολάτρη ή άνθρωπο που ανησυχεί για το περιβάλλον, να καταχωρήσει παρατηρήσεις για τα διάφορα είδη, που μένουν στις θαλάσσιες και παραθαλάσσιες περιοχές. Το σχέδιο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Διάλογος για Κοινωνία των Πολιτών» που είναι ένα από τα προενταξιακά προγράμματα της Τουρκίας.»

Η εφαρμογή Black Sea Watch υπάρχει από μερικούς μήνες και ο καθένας που θέλει μπορεί να την κατεβάσει στο κινητό του. Για την καταγραφή είναι απαραίτητο μόνο έγκυρο e-mail, στο οποίο να λάβετε την επαναβεβαίωση. Ύστερα θα μπορείτε να τραβάτε φωτογραφίες των διάφορων φυτικών και ζωικών ειδών που κατοικούν τις θαλάσσιες και παραθαλάσσιες περιοχές με την ημερομηνία, ώρα και μέρος, όπου έχετε κάνει τη φωτογραφία. Οι διαχειριστές της πλατφόρμας είναι ειδικοί στις διάφορες ομάδες οργανισμών και θα καθορίσουν με ακρίβεια το φωτογραφημένο αντικείμενο πριν το δημοσιεύσουν στον χάρτη.

Μέρος της πρωτοβουλίας είναι και η έκδοση παιδικού βιβλίου στα βουλγαρικά, αγγλικά και τούρκικα – μαγική ιστορία για τη συνάντηση ενός κοριτσιού - της Μέριαμ με το δελφίνι Φάνι, που μπορεί να μιλά. Με συναρπαστικό τρόπο το βιβλίο παρουσιάζει στα παιδιά τα προβλήματα και τους κινδύνους για τους κατοίκους του απέραντου θαλάσσιου κόσμου. «Το δελφινάκι Φάνι δείχνει όλα αυτά στο παιδί», εξηγεί μία από τους συγγραφείς του βιβλίου η κα Ανέλια Παβλόβα και συνεχίζει:

«Το δελφίνι οδηγεί το κοριτσάκι παντού με την ελπίδα πως όταν καταλάβει ποιες είναι οι απειλές για τη Μαύρη Θάλασσα θα μπορεί να διηγηθεί γι’ αυτές στους μεγαλύτερους και έτσι να φτάσουν σε περισσότερους ανθρώπους που μπορούν να κάνουν κάτι. Η ιστορία ξετυλίγεται - ξαφνικά πάνω από τη Μέριαμ και το δελφίνι εμφανίζεται μία σκοτεινή σκιά που εκπέμπει πολύ δυνατούς ήχους, από τους οποίους το κοριτσάκι το πιάνει πονοκέφαλος. Είναι τα σόναρ των καραβιών, που βλάπτουν τα δελφίνια και τα πιο μεγάλα θαλάσσια θηλαστικά. Η Μέριαμ και το δελφίνι κρύβονται σε μία σπηλιά, όπου λαμποκοπούν μικρά φωτάκια - είναι κάτι μικρές, αλλά πολύ επικίνδυνες μέδουσες, επειδή τρώνε το χαβιάρι των ψαριών. Έχουν έρθει από απόμακρους ωκεανούς με τα καράβια. Όταν οι μικρές μέδουσες τρώνε το χαβιάρι των ψαριών, τα ψάρια δε θα φτάνουν ούτε για τα δελφίνια, ούτε για τους ανθρώπους. Η Μέριαμ και το δελφίνι συνεχίζουν τον δρόμο τους και συναντούν κοπάδι από μικρά ψαράκια που λόγω της υπερβολικής αλιείας δεν μπορούν να μεγαλώσουν. Μένουν τόσο μικρά που δεν μπορούν να αναπαραχθούν.»

Η θάλασσα είναι άρρωστη και η ικανότητα της να αυτοκαθαρίζεται δεν μπορεί πια να τη σώσει από την ανεύθυνη ανθρώπινη επέμβαση. Γι’ αυτό κάθε βοήθεια είναι σημαντική – η προστασία του οικοσυστήματος της Μαύρης Θάλασσας εξαρτάται από μας και από την ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας σ’ αυτήν την κατεύθυνση.

Μετάφραση: Σοφία Μπόντσεβα

Φωτογραφίες: greenbalkans.org