Το χωριό Μαρίτσα, στους πρόποδες της Ρίλα, δε διαφέρει πολύ από τα υπόλοιπα βουλγάρικα χωριά. Οι δρόμοι είναι καθαροί, οι αυλές - ταχτοποιημένες και γεμάτες με δέντρα και φυτά. Στο κέντρο του χωριού, από την εποχή της Αναγέννησης, βρίσκεται η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου.

«Η εκκλησία χτίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες του 16^ου αιώνα», λέει ο διευθυντής του Ιστορικού Μουσείου του Σάμοκοβ, Βεσελίν Χατζιάγγελοφ. – «Αυτή είναι η πρώτη οικοδομική περίοδος όταν η Βουλγαρία ήταν ακόμα υπό Οθωμανικό ζυγό. Η αρχιτεκτονική της είναι χαρακτηριστική για τον Μεσαίωνα, μονόκλιτος ναός με μια μόνο αψίδα, οι τοίχοι είναι πέτρινοι με πάχος ενός μέτρου. Η δεύτερη οικοδομική περίοδος ξεκινά το 1830 κατά τη διοίκηση του σουλτάνου Μαχμούτ και αυτό αναγράφεται πάνω από τη δυτική πύλη. Μετά το 1869 οι χριστιανοί του χωριού αυξάνονται και η εκκλησία ξανά διευρύνεται. Η αναστήλωση του ναού το 1961 τη διατήρησε στην αρχική της μορφή.»

Ένας από τους σημαντικότερους μελετητές της Εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο χωριό Μαρίτσα είναι ο κριτικός τέχνης Ασέν Τσιλινγκίροφ που έχει εκδώσει και μια εμπεριστατωμένη μονογραφία για τον ναό. Εκεί διαβάζουμε πως οι πρώτες τοιχογραφίες είναι από τα τέλη του 16^ο αιώνα, ζωγραφισμένες πάνω σε πηλό, ενώ αργότερα οι εικόνες του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Δημητρίου είναι πάνω σε ασβέστη. Στον θόλο είναι ζωγραφισμένος ο Χριστός Παντοκράτωρ μαζί με την Παναγία και τον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Υπάρχουν και σκηνές από τον βίο του Αγίου Νικολάου. Οι επιστήμονες υποθέτουν πως οι πρώτοι εικονογράφοι ήρθαν από το Άγιο Όρος και πως ήταν του περιγύρου των μαθητών του Άγιου Ποιμένα Ζωγκράφσκι, ενώ εικονογράφοι από το Σάμοκοβ, με αρχιμάστορα τον Ιωάννη τον Αγιογράφο, εικονογράφησαν το δυτικό κτίριο τον 19^ο αιώνα.

«Τα χωριά Μαρίτσα και Ραντουήλ είναι χτισμένα δίπλα στον ποταμό Μαρίτσα», λέει ο κύριος Χατζιάγγελοφ.– «Μαρίτσα είναι το βουλγάρικο όνομα του Έβρου. Κατά την οθωμανική περίοδο οι κάτοικοι ασχολούνταν με την εξόρυξη σιδήρου και είχαν αρκετά προνόμια και έσοδα. Οι γύρω δρόμοι φυλάγονταν από τους επονομαζόμενους Δερβεντζήδες και οι χριστιανοί αισθάνονταν αρκετά ασφαλείς να πρεσβεύουν την πίστη τους, να χτίζουν εκκλησίες και να τιμούν τη μνήμη των αγίων. Τα γύρω χωριά δεν έχουν σταματήσει να φέρουν τα ονόματα βουλγάρων που έχουν μαρτυρήσει για τον χριστιανισμό και στο χωριό Ραντουήλ υπάρχουν πάνω από 40 παρεκκλήσια. Οι άνθρωποι που έμεναν στην περιοχή διατήρησαν την εθνική τους ταυτότητα και την θρησκεία τους.»

«Η διαφύλαξη των μνημείων είναι υποχρέωση όλων μας», πιστεύει ο διευθυντής του μουσείου του Σάμοκοβ. – «Ο πολιτισμός μας έχει να υποδείξει πολλούς θησαυρούς και είναι σημαντικό που το Ινστιτούτο για τα μνημεία της Βουλγαρίας φροντίζει για τη συντήρησή τους.»

Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα

Φωτογραφίες: Σβετλάνα Ντιμιτρόβα