Στις 26 Οκτωβρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει την Ημέρα του Αγίου Δημήτριου της Θεσσαλονίκης, του προστάτη των Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων. Ο υφηγητής Πάβελ Παβλόφ από το Τμήμα Θεολογίας του Πανεπιστήμιου Σόφιας «Άγιος Κλήμης της Αχρίδας» λέει ότι, ο Άγιος είναι προστάτης των ορθόδοξων χριστιανών των Βαλκανίων από την πρώτη χιλιετία. Τιμάται ιδιαίτερα, γιατί στα Βαλκάνια βρίσκονται οι πόλεις, όπου ανέπτυξε τη δραστηριότητά του και στη συνέχεια βασανίστηκε – Θεσσαλονίκη, Σίρμιο (Σρέμσκα Μιτρόβιτσα) - την πρωτεύουσα της επαρχίας της Παννονία επί της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Τη δεύτερη χιλιετία είναι γνωστός ακόμα και στη Μικρά Ασία.

Υπάρχει μια λογική στο ημερολόγιο της εκκλησίας που σχετίζεται με τον βίο του Αγίου, ένα συγκεκριμένο γεγονός, η μεταφορά των λείψανων του, η δράση της θαυματουργής του εικόνας. Για τον Άγιο Δημήτριο είναι η μεγάλη γιορτή στα τέλη Οκτωβρίου, όπου στην εκκλησία έρχονται οι χριστιανοί μετά το καλοκαίρι και τις βαριές αγροτικές εργασίες. Οι ξενιτεμένοι επιστρέφουν στο σπίτι τους για την γιορτή του Αγίου.

Ο υφηγητής Πάνελ Παβλόφ εξηγεί ότι στις τοιχογραφίες, ο Άγιος Γεώργιος και ο Άγιος Δημήτριος εικονίζονται ως πολεμιστές στην πρώτη σειρά των Αγίων - Μαρτύρων δίπλα διπλά. Οι περισσότεροι άγιοι μάρτυρες ειδικά στην περίοδο του 3^ου και του 4^ου αιώνα είναι στρατιωτικοί και όταν αρνιούνταν να συμμετάσχουν στις ειδωλολατρικές τελετές και δήλωναν τη θρησκεία τους θανατώνονταν. Οι ανώνυμοι χριστιανοί, που έδωσαν τη ζωή τους για τη θρησκεία τους τιμούνται την 2^α Σεπτεμβρίου στην γιορτή των Χιλίων Μαρτύρων. Για τον χριστιανισμό μαρτύρησαν χιλιάδες, αλλά οι Άγιος Δημήτριος και Άγιος Γεώργιος ξεχωρίζουν. Έζησαν και μαρτύρησαν τον 4^ο αιώνα, την περίοδο της Αυτοκρατορίας του Διοκλητιανού, που χαρακτηρίζεται με τις μεγαλύτερες διώξεις χριστιανών. Ο Άγιος Γεώργιος σκοτώθηκε στη Νικομήδεια και ο Άγιος Δημήτριος στη Θεσσαλονίκη.

Ο Γεώργιος Ακροπολίτης και άλλες πηγές του τέλους του 12^ου αιώνα και των αρχών του 13^ου αιώνα μαρτυρούν ότι, όταν ήρθαν οι Νορμανδοί στα Βαλκάνια προσπάθησαν να ξεριζώσουν την χαρακτηριστική απόδοση τιμών και τις παραδόσεις. Όταν κατέλαβαν τη Θεσσαλονίκη, λήστεψαν την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, αλλά ο Άγιος δεν επέτρεψε να καεί η εικόνα του, η οποία βρέθηκε στο Τίρνοβο. Αυτό βοήθησε στο ξεσηκωμό των αδελφών Ασέν και Πέταρ το 1185, ο οποίος είχε σαν αποτέλεσμα του την αποκατάσταση του βουλγαρικού κράτους. Μετά την διαφωνία τους με τον αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, οι αδελφοί Ασέν  και Πέταρ κατέφυγαν, προσβεβλημένοι στο Τίρνοβο. Οι αδελφοί θεώρησαν την εμφάνιση της εικόνας σαν ένδειξη ότι ο Άγιος προστατεύει την πόλη και έχτισαν την εκκλησία του Αγίου Δημήτριου, όπου την τοποθέτησαν. Οι ιστορικοί διαφωνούν για το πώς εμφανίστηκε η εικόνα του Αγίου στην παλαιά μας πρωτεύουσα, κατά πάσα πιθανότητα ο άγιος πήγε μόνος του στο μέρος, όπου τον τιμούσαν περισσότερο.

Μετάφραση: Πένκα Βέλεβα

Φωτογραφίες: αρχείο