Στα χρόνια μετά την Απελευθέρωση (1878) η Βουλγαρία προσέλκυσε ευρωπαίους αρχιτέκτονες και βιομηχάνους που βοήθησαν στην αναστήλωση του κράτους. Ήρθαν βασικά πολίτες από την Αυστρία και την Τσεχία, οι οποίοι συμμετείχαν στην βελτίωση της εμφάνισης των πόλεων και στην βιομηχανοποίηση. Παράδειγμα για την καλή συνεργασία με τους Τσέχους ήταν το εργοστάσιο για λεπτεπίλεπτα μάλλινα υφάσματα που δημιουργήθηκε στο Γκάμπροβο από τον Ιβάν Χατζημπέροφ. Ο κύριος ειδήμονας στην παραγωγική εργασία ήταν ο Τσέχος Αντόν Χορένικ. Χάρη σε κείνον στην οικία του βούλγαρου βιομηχάνου έφτασε με πλοίο από την Πράγα, μέσω του Δούναβη, ένα, μοναδικό μέχρι σήμερα στη Βουλγαρία, μουσικό όργανο, ένα ορχήστριον.

Πρόκειται για ένα μεγάλο αυτόματο μουσικό όργανο που μοιάζει με ντουλάπι και ηχεί σαν μια ολόκληρη ορχήστρα, λέει ο Ρόσεν Γιόσιφοφ, επιμελητής του Περιφερειακού Ιστορικού Μουσείου στο Γκάμπροβο. Το εφηύρε ο Γκεόργκ Γιόζεφ Φόγκλερ, Γερμανόςσυνθέτηςκαιμουσικοθεωρητικός. Το όργανο αυτό αποτελείται από χορδές, ασκούς και πλήκτρα που κινητοποιούνται από σύστημα λοστών. Στην Δυτική Ευρώπη ήταν πολύ δημοφιλές στα αριστοκρατικά σαλόνια, αλλά στα Βαλκάνια ήταν πολύ σπάνιο. Υπάρχει μόνο άλλο ένα στο Πολυτεχνικό Μουσείο του Βελιγραδίου.

Στον βιομήχανο Χατζημπέροφ άρεσε να πειραματίζεται και μελέτησε τον μηχανισμό του οργάνου που λειτουργεί με αέρα και ελατήρια. Το 1906 τα κατάφερε να το θέσει σε λειτουργία με ηλεκτρισμό. Ο βασιλιάς Φερδινάνδος επισκέφτηκε τον βιομήχανο στην έπαυλή του το 1908 και εξεπλάγη να ακούσει την πρώτη στην Ευρώπη ηλεκτρονική μουσική.

Το έκθεμα του μουσείου στο Γκάμπροβο έχει ανάγκη από συντήρηση και αυτή τη στιγμή δεν παίζει. Η διοίκηση του μουσείο ελπίζει να βρει μάστορα στην Τσεχία, ο οποίος να δώσει νέα ζωή σ’ αυτό το ορχήστριον. Κάτι τέτοιο αναμένεται να κοστίσει μεταξύ 10 000 και 15 000 € και το μουσείο προετοιμάζει καμπάνια για την εξασφάλιση πόρων που να το κάνουν δυνατό.

Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα