Στις 14 Ιουνίου εγκαινιάζεται η έκθεση «Αποχρώσεις, διακοσμητικά στοιχεία και ντιζάην» στην αίθουσα «Ραφαέλ Μιχάηλοβ» του Βελίκο Τάρνοβο. Τα εκθέματα είναι πάνω από 100 χαλιά, κυρίως από την Βουλγαρία, από την συλλογή του Ολλανδού Γιάκομπ βαν Μπέιλεν (JacobvanBeylen) ο οποίος ήρθε στην χώρα μας για πρώτη φορά πριν 50 χρόνια με ωτοστόπ προς την Κωνσταντινούπολη.

Του άρεσαν όμως τόσο οι φυσικές ομορφιές και ο χαρακτήρας των Βουλγάρων που δεν συνέχισε το ταξίδι του και πριν 12 χρόνια μετακόμισε να ζήσει εδώ, κοντά στη θάλασσα, στο Κότελ και τέλος στο Βελίκο Τάρνοβο. Σιγά σιγά ανακάλυψε την τέχνη των βούλγαρων ταπητουργών η οποία τον γοήτευσε τόσο που άρχισε να συλλέγει χαλιά.

«Όσοι επισκεφτούν την έκθεση θα δουν υπέροχα δείγματα της ταπητουργίας ανατολικού και δυτικού τύπου, λέει η διδάκτωρ Ανίτα Κομίτσκα, διευθύντρια του Ιστορικού Μουσείου του Τσίπροβτσι και επιμελήτρια της έκθεσης. Η συλλογή του κυρίου Μπέιλεν είναι πολύ πλούσια – συμπεριλαμβάνει χαλιά από το Τσίπροβτσι και το Κότελ, από τα Βαλκάνια και τον Καύκασο. Η έκθεση απλώνεται σε 8 αίθουσες και η σειρά είναι είτε χρονολογική είτε βάση των διακοσμητικών στοιχείων. Π. χ. μπορούμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του συμβόλου του πτηνού μέσα από τους αιώνες. Τα πιο παλιά χαλιά που μπορούμε να δούμε σ’ αυτήν την έκθεση είναι περίπου 250 χρόνων».

Ολόκληρη η συλλογή του Γιάκομπ βαν Μπέιλεν συμπεριλαμβάνει πάνω από 200 χαλιά και μεταξύ τους υπάρχουν πολύ σπάνια τα οποία δεν βρίσκονται ούτε στα Μουσεία.

«Τα πιο παλιά χαλιά που συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση είναι τα χαλιά προσευχής από το Τσίπροβτσι τα οποία βρίσκουμε σε δυο μοντέλα – μπακάμ και γκαριμπάλντα, λέει η κυρία Κομίτσκα. Τα χαλιά αυτά έχουν υφανθεί σε κάθετο αργαλειό και το βασικό τους μοτίβο είναι ένα κεντρικό σχήμα με κάμποσα περιγράμματα. Τα χρώματά τους είναι ανθεκτικά γιατί είναι από φυσικά υλικά και μαλακώνουν το βλέμμα. Φέτος ο κύριος Μπέιλεν χάρισε στο Μουσείο ένα παλιό και πολύτιμο χαλί τύπου μπακάμ το οποίο αγόρασε στην τούρκικη πόλη Κόνια αλλά έχει υφανθεί στην πόλη μας».

Σήμερα η ταπητουργία συνεχίζει να εξελίσσεται ενώ τα σύμβολα γίνονται όλο και πιο πολλά.

«Ναι, αλλά τα χαλιά του Τσίπροβτσι και του Κότελ συνεχίζονται να υφαίνονται με την παραδοσιακή τεχνική, λέει η κυρία Κομίτσκα. Υφαίνονται σε κάθετο αργαλειό που δίνει ένα μαλακό ύφασμα και από τις δυο πλευρές. Οι σημερινοί υφαντουργοί συνεχίζουν να αναπαράγουν τα παραδοσιακά μοντέλα και να χρωματίζουν τα χαλιά με φυσικά χρώματα».

Το 2014 η ΟΥΝΕΣΚΟ κήρυξε τα χαλιά του Τσίπροβτσι σαν μέρος της παγκόσμιας άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και κάθε χρόνο διοργανώνεται Φεστιβάλ αφιερωμένο σ’ αυτά.

Φωτογραφίες: πρ. αρχείο

Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα