Η ξυλογλυπτική είναι ευρέως διαδεδομένη στην Βουλγαρία αν και τον τελευταίο καιρό οι μάστορες και τα αριστουργήματα έχουν μειωθεί δραστικά λόγω του εκμοντερνισμού στην αρχιτεκτονική και την εσωτερική διακόσμηση. Υπάρχουν όμως ακόμα άνθρωποι που με αγάπη επεξεργάζονται το ξύλο και κάτω από τα δάχτυλά τους βγαίνουν όμορφα και χρηστικά αντικείμενα.

Την περίοδο της βουλγάρικης Αναγέννησης (18-19^ος αιώνας) στην Βουλγαρία υπήρχαν τέσσερις βασικές βουλγάρικες σχολές – στο Μπάνσκο, στο Σάμοκοβ, στην Τριάβνα και στο Καλόφερ αλλά σε όλη την χώρα βρίσκονται άνθρωποι που γοητεύονται από αυτήν την παραδοσιακή τέχνη, την μαθαίνουν και την περνάνε στις επόμενες γενιές. 

Ο ξυλογλύπτης Μίντσο Τοντορόβ άρχισε να μαθαίνει την τέχνη του από παιδί.

«Είμαι από το Πέρνικ (κοντά στην Σόφια) και όταν ήμουν 5-6 χρονών μου άρεσε να ζωγραφίζω κούκερι (σ.μ. ανθρώπους με μάσκες και κοστούμια που με κουδούνια διώχνουν τα κακά πνεύματα στις αρχές του νέου έτους) γιατί αυτή  η παράδοση είναι διαδεδομένη στον τόπο μου. Έφτιαχνα επίσης ξύλινα καράβια. Η πρώτη μου φιγούρα ήταν ένας κούκερ αλλά ήταν ατσούμπαλη, δεν είχε καμία σχέση με τα αγαλματίδια του παππού μου που ήταν καλοδουλεμένα».

Σήμερα ο Μίντσο Τοντορόβ ζωγραφίζει, φτιάχνει περίτεχνα ξυλόγλυπτα και διδάσκει σε παιδιά την ιστορία της τέχνης του μαθαίνοντάς τα να αναπτύσσουν ταυτόχρονα την φαντασία και την δημιουργικότητά τους.

«Ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με παιδιά πριν από λίγα χρόνια όταν με κάλεσαν να διδάξω σε προσφυγόπουλα, λέει εκείνος. Δεν είχα εμπειρία και ξαφνικά έπρεπε να σταθώ μπροστά σε 150 παιδιά ηλικίας 7-8 χρονών και να τα μάθω να ζωγραφίζουν. Ήθελα να τους μάθω κεραμική αλλά δεν μπορούσα να κουβαλάω πηλό για όλα και γι’ αυτό τους πήρα πλαστελίνη. Ήταν κατενθουσιασμένα».

Όταν γεννήθηκε το δικό του παιδί ο μάστορας άρχισε να φτιάχνει ξύλινα παιχνίδια προσέχοντας να μην έχουν μυτερές γωνίες και μικρά στοιχεία που να θέτουν σε κίνδυνο τα πιτσιρίκια τα οποία λατρεύουν τις φιγούρες ζώων που λαξεύει. Ο Μίντσο φτιάχνει επίσης πολύ ωραία ξύλινα πανό με τα οποία οι πελάτες του διακοσμούν τα σπίτια τους. Σημαντικά για εκείνον είναι και τα χρηστικά αντικείμενα.

«Τα αντικείμενα θέλουν μαστοριά, λέει εκείνος. Αν πρόκειται για καρέκλα πρέπει να είναι άνετη, αν είναι τραπέζι πρέπει να είναι γερό, αν είναι κορνίζα για καθρέφτη πρέπει να τον προστατεύει. Δουλεύω στο χέρι και φτιάχνω μεγάλες και μικρές λεπτομέρειες. Η αυθεντική ξυλογλυπτική είναι χειροποίητη, τα μηχανήματα κάνουν μόνο την προετοιμασία». 

Το μαγαλύτερο πάθος του δημιουργού είναι οι καλλιτεχνικές σφραγίδες για τα πρόσφορα. Ο Μίντσο δεν ακολουθεί τον αυστηρό εκκλησιαστικό κανόνα αλλά χρησιμοποιεί στοιχεία από την βουλγάρικη λαογραφία. Πέρασε χρόνια μελετώντας την ιστορία και την τέχνη της κατασκευής τους και συμβουλεύτηκε πολλούς ηλικιωμένους που ειχαν ζωντανή στην μνήμη τους την πρακτική να σφραγίζουν τα τελετουργικά ψωμιά κάνοντας ευχές για υγεία και καρποφορία. 

Φωτογραφίες: πρ. αρχείο

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα