Οι μορφωτικοί σύλλογοι είναι μοναδική μορφή κοινωνικής και πολιτιστικής οργάνωσης που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 1856 στο Σβιστόβ. Συνήθως οι μορφωτικοί σύλλογοι διαθέτουν βιβλιοθήκη και διάφορες λέσχες, στις οποίες αναπτύσσονται διάφορες δραστηριότητες – ερασιτεχνικές σχολές μουσικής, χορού, φροντιστήριο ξένων γλωσσών, θέατρο, λογοτεχνικές αναγνώσεις. Από εκεί συχνά ξεκινά η πρωτοβουλία για τον εορτασμό διάφορων γεγονότων δημοσιάς σημασίας κ. ά.. 

Τώρα στη Βουλγαρία υπάρχουν 3709 μορφωτικοί σύλλογοι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ιστοσελίδας chitalishta.com. Τι υλικό και άυλο ιστορικό πλούτο φυλάσσουν αυτοί οι χώροι; Είναι ζωντανή η δραστηριότητα των μορφωτικών συλλόγων και είναι απαραίτητη στην εποχή της ψηφιοποίησης; Απαντήσεις σε αυτές και άλλες ερωτήσεις αναζητά η πρωτοβουλία του ιδρύματος «Αλέρια» «Μαραθώνιος στους βουλγαρικούς μορφωτικούς συλλόγους».

«Μέσα από την ιστορία των τοπικών υπαλλήλων των μορφωτικών συλλόγων θέλουμε να δείξουμε την ομορφιά των διαφορετικών γωνιών της Βουλγαρίας και τις δυνατότητες να τις επισκεφθούμε, ακόμη και κατά τη διάρκεια της πανδημίας» - είπε για τη ΒΕΡ-Βίντιν η Εμίλια Παβλόβα από το ίδρυμα: 

«Είμαστε νεαρό ίδρυμα. Στην αρχή ασχολούμασταν κυρίως με εύρεση και φωτογράφηση αυθεντικών εθνικών φορεσιών και έτσι είχαμε την τύχη να βρεθούμε σε μερικούς μορφωτικούς συλλόγους στην περιοχή μας – τη Βάρνα. Και με την πάροδο του χρόνου οι άνθρωποι εκεί αποκαλύπτονταν μπροστά μας όλο και περισσότερο και διηγούνταν για την εργασία και τη ζωή τους στους μορφωτικούς συλλόγους. Είδαμε πόση ενέργεια και επιθυμία επενδύουν στην εργασία τους κάθε μέρα και πόσο δύσκολο τους είναι καμιά φορά να καλύπτουν τις οικονομικές τους ανάγκες. Και ταυτόχρονα, αυτοί οι άνθρωποι, οι άνθρωποι των μορφωτικών συλλόγων, είναι και η καρδιά του χωριού – ξέρουν όλα για την ιστορία του τόπου, για τα έθιμα, τις παραδόσεις, φυλάσσουν φορεσιές και αντικείμενα της καθημερινότητας των προγόνων μας. Έτσι αυθόρμητα γεννήθηκε η ιδέα να δείξουμε τη Βουλγαρία μέσω των διηγήσεων των ανθρώπων που εργάζονται στους μορφωτικούς συλλόγους.»

Ο μαραθώνιος, βεβαίως, ξεκινά από τη γενέτειρα του βουλγαρικού μορφωτικού συλλόγου – το Σβιστόβ. Ακολουθούν άλλοι πολιτιστικοί θεσμοί, που μόνοι τους δήλωσαν επιθυμία για συμμετοχή και συναντήσεις, για τις οποίες γυρίστηκαν σύντομες ταινίες, που ανεβάστηκαν στην ιστοσελίδα του ιδρύματος στο Facebook.

«Η ιδέα μας είναι μέσω των μορφωτικών συλλόγων να δείξουμε διάφορα ενδιαφέροντα μέρη, όπου δεν είχαμε πάει ποτέ. Ταυτόχρονα, να δείξουμε ότι ακόμη και σε συνθήκες πανδημίας έχουμε πού να ταξιδεύομε. Η Βουλγαρία είναι πολύ όμορφη και πίσω από κάθε στροφή μας περιμένει κάτι ενδιαφέρον, που αξίζει να το δούμε.»

Οι τελευταίοι τρεις μορφωτικοί σύλλογοι, από τους οποίους περνά «Ο μαραθώνιος» είναι στα χωριά Μπούκοβετς, Σινάγκοβτσι και Ποκράινα, της περιοχής του Βίντιν. Οι βίντεο-διηγήσεις από εκεί μπορείτε να δείτε στην ιστοσελίδα του ιδρύματος στο Facebook.

«Από τα μέρη που επισκεφθήκαμε μέχρι τώρα μπορούμε να πούμε ότι ο μορφωτικός σύλλογος, ιδιαίτερα στους μικρότερους οικισμούς, είναι ο μόνος δημόσιος χώρος. Δεν είναι μόνο βιβλιοθήκη, απ’ όπου να πάρεις βιβλίο. Εκεί, στον μορφωτικό σύλλογο, συγκεντρώνεται όλη η πολιτιστική ζωή των ντόπιων μέχρι και σήμερα. Είναι ο χώρος, όπου αναπτύσσεται ερασιτεχνική δραστηριότητα, ο χώρος για πολιτιστικά γεγονότα, για φολκλορικές εκδηλώσεις, ακόμη και για κοινωνική βοήθεια ή απλώς για συναντήσεις μεταξύ των ανθρώπων. Είναι απίστευτοι οι άνθρωποι που εργάζονται στους μορφωτικούς συλλόγους. Κατά τη γνώμη μας είναι οι σύγχρονες εθνεγέρτες και οι ήρωες της εποχής μας. Οι υπάλληλοι των μορφωτικών συλλόγων πράγματι αξίζουν χειροκροτήματα», συνοψίζει τις εντυπώσεις της η Εμίλια Παβλόβα.

Φωτογραφίες: αρχείο, Youtube

Επιμέλεια: Βέσελα Κράστεβα /από συνέντευξη της Στέφκα Παβλόβα, ΒΕΡ-Βίντιν/

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα