Στη Βουλγαρία, πολλές εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Στο χωριό Ουζουντζόβο του Χάσκοβο, όμως, έτυχε το αντίθετο - ένα τζαμί μετατράπηκε σε εκκλησία. Σήμερα η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι η μεγαλύτερη εκκλησία σε χωριό στη Βουλγαρία. Κάποτε στην αυλή της γινόταν το θρυλικό πανηγύρι του Ουζουντζόβο που η φήμη του έφτασε στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Για περισσότερο από δύο αιώνες, κάθε φθινόπωρο το χωριό Ουζουντζόβο μετατρέπεται σε ένα πολύχρωμο και θορυβώδες κέντρο κοντινών και μακρινών πολιτισμών. Έμποροι όλων των φυλών επαίνεσαν δυνατά τα αγαθά τους, τα οποία είχαν μεταφερθεί για χιλιάδες μίλια, και οι αγοραστές διαπραγματεύονταν σκληρά για την καλύτερη τιμή. Εδώ γίνονταν σοβαρές συμφωνίες μεταξύ εταιρειών και μεγάλων αγροτών από όλη την Ευρώπη. Ο κόσμος όμως ερχόταν και για να διασκεδάσει. Εκτελεστές του τσίρκου, εξωτικά ζώα και καλλιτέχνες προσέλκυαν ενθουσιασμένους θεατές από όλη την Αυτοκρατορία. Η αγορά γινόταν κοντά στη σημερινή εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που κάποτε ήταν τζαμί.

Πιστεύεται ότι το πανηγύρι ιδρύθηκε το 1593 από τον Μέγα Βεζίρη Σινάν Πασά. Μια φορά πέρασε από το χωριό και βλέποντας ένα επίπεδο λιβάδι κοντά στα ερείπια μιας παλιάς χριστιανικής εκκλησίας, αποφάσισε ότι αυτό ήταν το τέλειο μέρος για να χτίσει ένα μεγάλο χάνι, όπου έμποροι και ταξιδιώτες περνούσαν από την λεγόμενη Οδό Κωνσταντινουπόλεως, για να διανυκτερεύουν, μαθαίνουμε από τη Μίτρα Τοντορόβα, επικεφαλής ειδικός στο Κέντρο Τουριστικών Πληροφοριών - Χάσκοβο.

«Τότε διέταξε να χτιστεί ένα μεγάλο καραβανσεράι σε αυτό το σημείο, ως ξενώνας με χώρο για περισσότερα από 2 000 άτομα τη νύχτα, 80 τζάκια, έναν στάβλο για περισσότερα από 1 000 άλογα και έναν πύργο ρολογιού. Πάνω στα ερείπια της παλιάς εκκλησίας, ο Σινάν Πασάς έχτισε ένα μεγάλο τζαμί και αποφάσισε ότι ήταν κατάλληλο μέρος για αγορά για να προσφέρει αγαθά από όλη την Ευρώπη και την Ανατολή. Το πανηγύρι του Ουζουντζόβο μεγάλωσε και στα καλύτερα του χρόνια, στα τέλη του 18^ου και στις αρχές του 19^ου αιώνα, κάθε φθινόπωρο υποδεχόταν 150 χιλιάδες ανθρώπους από όλο τον κόσμο» λέει η Μίτρα Τοντορόβα.

Στο πανηγύρι θα μπορούσατε να βρείτε και του πουλιού το γάλα. Εδώ οι Βούλγαροι καλλιεργητές τριανταφυλλιάς πουλούσαν τη συγκομιδή τους από ροδέλαιο. Οι Πέρσες πουλούσαν πολύχρωμα κασκόλ και χαλιά, οι Βρετανοί - μπαχαρικά και βαφές, οι Ιταλοί - γυαλικά και μεταξωτά υφάσματα, οι Ρώσοι - ακριβά δέρματα και βιβλία κ.λπ. Επιπλέον, κάθε πόλη ή περιοχή είχε το δικό της παζάρι εντός της εμποροπανήγυρης, όπου μαζί με τα ζώα πωλούνταν και… οι σκλάβοι.

«Πραγματοποιούνταν οι μεγαλύτερες συναλλαγές μεταξύ χωρών για εξαγωγή σιτηρών, δέρματος κ.λπ., δηλαδή όλα όσα αναζητούνταν και που οι χώρες μπορούσαν να ανταλλάξουν μεταξύ τους» λέει η Μίτρα Τοντορόβα. «Τα πάντα υπήρχαν στο πανηγύρι, συμπεριλαμβανομένων των όπλων. Το 1871 και μετά το 1872, ο ίδιος ο Βασίλ Λέφσκι πήγε κρυφά εκεί για να αγοράσει όπλα για την επερχόμενη εξέγερση.»

Τι έχει απομείνει από το πρώην εμπορικό θαύμα σε αυτό το μέρος της Ευρώπης; Σχεδόν τίποτα εκτός από το πρώην τζαμί, που αργότερα μετατράπηκε σε εκκλησία. Αλλά ακόμη όταν χτίστηκε, σύμβολα διαφορετικών θρησκειών πλέκονταν σε αυτό. «Πιθανώς για να μπορέσουν οι επισκέπτες να περάσουν για να προσευχηθούν στον Θεό τους», λέει η Μίτρα Τοντορόβα.

Στη δεκαετία του '70 του 19^ου αιώνα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατασκευάστηκαν βολικές σιδηροδρομικές γραμμές και ο ρόλος των θαλάσσιων λιμένων και των εμπορικών πλοίων αυξάνεται επίσης. Το πανηγύρι του Ουζουντζόβο αδειάζει σταδιακά. Η τελευταία φορά που έγινε ήταν το 1876.

Πρόσφατα, ο δήμος του Χάσκοβο διοργάνωσε μια ενημερωτική έκθεση στον περίβολο της εκκλησίας, αφιερωμένη στη μοναδική αγορά, με την ιδέα να αναστήσει τη μνήμη της εποχής που το Ουζουντζόβο ήταν κορυφαίο εμπορικό κέντρο στα Βαλκάνια.

Φωτογραφίες:αρχείο,  Κέντρο Τουριστικών Πληροφοριών - Χάσκοβο, Βενέτα Νικόλοβα,

Μετάφραση: Άιλιν Τόπλεβα