Η Κάτια Λέκοβα είναι καθηγήτρια Χημείας στο Νοτιοδυτικό Πανεπιστήμιο του Μπλαγκόεβγκραντ. Ο προ προ πάππους της ο Γιάνε και η προ προ γιαγιά της η Στεφανία ήταν δωρητές στο Μοναστήρι της Ρίλα και από αυτούς η Κάτια έχει μάθει πως όταν κάνεις το καλό φτάνεις ως τις καρδιές των ανθρώπων. Οι μορφές των προγόνων της κοσμούν τους τοίχους του μοναστηριού ενώ τις πεποιθήσεις τους η Κάτια μεταφέρει στα παιδιά και τα εγγόνια της.

«Την δεκαετία του ’30 η μητέρα μου (γεν. το 1911) φοιτούσε στο Οικονομικό Σχολείο της Ντούπνιτσα όπου μάθαιναν τους μαθητές να φτιάχνουν δαντέλα και να κεντούν μετάξι, λέει η Κάτια. Στο σπίτι έχω πολύ ωραία δείγματα από τα αριστουργήματα που έφτιαχνε η μητέρα μου τότε. Όταν το 2014 επισκέφτηκα το Μουσείο του Πομόριε μου έκανε εντύπωση ότι έχουν πολλά εκθέματα κι ας λειτουργεί μόλις εδώ και 25 χρόνια. Είχαν και πολύ ωραία συλλογή από δαντέλες «ποανλάς» και αποφάσισα να τους δωρίσω κάποια κομμάτια της μητέρας μου.

Πρόκειται για 28 δαντέλες τις οποίες οι επιμελητές του μουσείου διαμόρφωσαν σε ξεχωριστή συλλογή που θα με βοηθήσει να διατηρήσω την οικογενειακή μας παράδοση, μέρος της παράδοσης του λαού μας. Πρέπει να βρίσκουμε βούληση και χρόνο για να μελετάμε το παρελθόν γιατί από εκεί αντλούμε πνεύμα και πληροφορίες για τον βίο των προγόνων μας κάτι που μας δίνει ταυτότητα σήμερα. Οι δαντέλες κοσμούσαν τα βουλγάρικα σπίτια στις αρχές του 20ού αιώνα. Οι Βουλγάρες τότε είχαν εκλεπτυσμένο γούστο και αισθητική. Η δαντέλα «ποανλάς» θυμίζει την δαντέλα Βρυξελλών και δημιουργούταν στην Βουλγαρία από τον καιρό της Αναγέννησης. Η δαντέλα αυτή είναι λευκή. Σήμερα δεν υπάρχουν τεχνίτες που να την φτιάχνουν και η παράδοση κινδυνεύει να εκλείψει». 

Ότι κι αν κάνει η Κάτια στόχος της είναι να συντηρήσει το βουλγάρικο πνεύμα. Το να είναι δωρήτρια είναι στο αίμα της.

«Είναι σημαντικό να είμαστε καλοί, λέει εκείνη. Όταν κάνουμε κάτι να μην κοιτάμε το αντάλλαγμα. Μια παλιά παροιμία λέει «ρίξε πίσω σου για να βρεις μπροστά σου». Το να κάνουμε καλό μας εμπλουτίζει».

Το 2018 η Κάτια Λέκοβα συμμετείχε με έναν πίνακά της, ζωγραφισμένο με μια δική της τεχνική σε γυάλινη επιφάνεια, σε μια φιλανθρωπική δημοπρασία στο Λονδίνο. Τα χρήματα που κέρδισε δώρισε σε παιδιά που είχαν ανάγκη στην Βουλγαρία. Άλλη δωρεά έκανε στην γκαλερί «Αγκάλιασέ με» για εκπαιδευτικά σεμινάρια για παιδιά με ειδικές ανάγκες.

• Η Κάτια Λέκοβα φιλοτεχνεί υάλινα αντίγραφα ρωμαϊκών ψηφιδωτών

Επιμέλεια και μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα