Από τη ρωμαϊκή εποχή, τα θερμά μεταλλικά νερά θεωρούνται ανεκτίμητη φυσική πηγή, η οποία χρησιμοποιείται τόσο για τη διατήρηση της καλής υγείας όσο και ως φυσική πηγή θερμότητας. Τα μεταλλικά λουτρά ήταν επίσης ένα πραγματικό πολιτιστικό κέντρο, όπου έβραζε η κοινωνική ζωή. Δεν είναι τυχαίο ότι από την αρχαιότητα πόλεις και οικισμοί χτίζονταν ακριβώς γύρω από τις ιαματικές πηγές. Όσο για τη Βουλγαρία, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, το κράτος μας δημιουργήθηκε σε αυτά τα γεωγραφικά πλάτη ακριβώς λόγω των ιαματικών πηγών κοντά στην Αγχίαλο που χτίστηκε τον 4ο αιώνα από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό τον Μέγα.

Σήμερα, πάνω από τις μισές από τις 6 000 ιαματικές πηγές στην Ευρώπη βρίσκονται στο έδαφος της Βουλγαρίας, αλλά σε αντίθεση με άλλες χώρες, η χώρα μας δεν τις αξιοποιεί στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Σύμφωνα με αυτόν τον δείκτη, η πρωτεύουσά μας Σόφια συγκαταλέγεται στους πλουσιότερους οικισμούς στον κόσμο, με 31 ξεχωριστά κοιτάσματα και 75 μεταλλικές πηγές με ιαματικά νερά.

•  Οι ιαματικές πηγές της Σόφιας - ποικίλες, αλλά αναξιοποίητες
  

Μετά την Απελευθέρωση της Βουλγαρίας το 1878, ένα μεγάλο μέρος των περίφημων ιαματικών μεταλλικών νερών στη χώρα μας άρχισε να χρησιμοποιείται εντατικά. Για τα εμβληματικά κτίρια των λουτρών, το κράτος δεν φείδεται δαπάνης και πραγματοποιεί διαγωνισμούς για τα αρχιτεκτονικά έργα:

«Είναι παλάτια πάνω στο νερό», λέει ο αρχιτέκτονας Ιβάιλο Ζαχάριεφ από τη Βουλγαρική Ένωση Θερμικής Κληρονομιάς σε συνέντευξη στη ΒΕΡ. «Είναι υπέροχα κτίρια φτιαγμένα για να ενώνουν τους ανθρώπους. Για παράδειγμα, τα Κεντρικά Μεταλλικά Λουτρά στη Σόφια είναι το μεγαλύτερο κτίριο που χτίστηκε την εποχή του Τσάρου. Χτίστηκε στην κεντρική πλατεία, ακολουθώντας το παράδειγμα πολλών ευρωπαϊκών χωρών που έχουν τέτοια λουτρά».

Και αν πριν από χρόνια τα λουτρά στις σημερινές συνοικίες Κνιάζεβο, Γκόρνα Μπάνια, Όβτσα Κούπελ, έργο διάσημων Βούλγαρων αρχιτεκτόνων όπως οι Γιορντάν Μιλάνοφ, Πέτκο Μομτσίλοφ και Γκεόργκι Οβτσάροφ, αντανακλούσαν το πνεύμα και την αξιοπρέπεια της εποχής, σήμερα αυτά τα αρχιτεκτονικά τα κοσμήματα σιγά σιγά διαλύονται κάτω από το βάρος του χρόνου και την ανεμελιά των κυβερνώντων μας. Τέτοια είναι και η μοίρα των Κεντρικών Μεταλλικών Λουτρών, μέρος των οποίων έχει μετατραπεί σε μουσείο.

«Τα λουτρά αυτά είναι χτισμένα πάνω σε πηγές, με όλο το σύνολο του φυσικού πλούτου. Το Μουσείο της Σόφιας θα μπορούσε να στεγαστεί στο Βασιλικό Παλάτι, το οποίο τώρα αποτελεί μέρος της Εθνικής Πινακοθήκης. Η κύρια συλλογή στο Μουσείο της Σόφιας είναι από το παλάτι, όπου θα ήταν υπέροχο να στεγάζεται η ιστορία της πρωτεύουσας ενώ το λουτρό να είναι λουτρό» προτείνει ο αρχ. Ζαχάριεφ. «Αν διατηρηθεί η αρχική του λειτουργία, θα διατηρηθεί και η θερμική κουλτούρα που πεθαίνει.»

•  Η Σόφια έχει τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης τουρισμού SPA
  

«Υπέροχο λουτρό! Αυτό πρέπει να είναι λουτρό!» αναφώνησε πριν από λίγο καιρό ο παγκοσμίου φήμης Ιάπωνας αρχιτέκτονας Κένγκο Κούμα, ο οποίος επισκέφθηκε τη χώρα μας με αφορμή τις Ημέρες Ιαπωνικού Πολιτισμού στη Βουλγαρία το 2019.

Και πώς θα έμοιαζε σήμερα η πρωτεύουσά μας, αν αξιοποιούνταν τουλάχιστον μέρος αυτών των ιαματικών πηγών; Ειδικά τώρα, που γίνεται όλο και περισσότερος λόγος για αξιοποίηση φυσικών πηγών ενέργειας. Για σύγκριση, σε 25 χρόνια η χρήση μεταλλικών πηγών μειώθηκε περισσότερο από 50%, και σχεδόν όλα τα μεταλλικά λουτρά έχουν κλείσει. Όσο για τη θέρμανση με ιαματικό νερό, δεν εφαρμόζεται εδώ και πολύ καιρό.

Κείμενο Νταρίνα Γκριγκόροβα (από συν. του Μποζιντάρ Αλεξάντροφ, ΒΕΡ-Χρίστο Μπότεφ)

Μετάφραση: Άιλιν Τόπλεβα

Φωτογραφίες: bgnes, Νταρίνα Γκριγκόροβα, Facebook / @thermalassociationbg, αρχείο