Në vigjiljen e ftesës së pritur për hapjen e negociatave për anëtarësim të Maqedonisë së Veriut në BE, më 30 shtator në Sofje u zhvillua një takim i nivelit më të lartë, të thirrur nga Presidenti Rumen Radev. Në këtë mbledhje ishte arritur mirëkuptim për këtë se ka nevojë për hartimin e një pozite të përbashkët me të gjitha kushtet, të cilat Maqedonia e Veriut duhet t’i plotësojë në ecurinë e negociatave, në mënyrë që ta respektojë interesin kombëtar të Bullgarisë. Presidenti foli për vizatimin e linjave të kuqe, të cilat do të garantojnë se integrimi evropian i Maqedonisë së Veriut nuk do të jetë në llogari të historisë, gjuhës dhe identitetit bullgar. Arsyet për shqetësime politikanët bullgarë i gjejnë në mungesën e përparimit në punën e Komisionit të përzier multidisiplinar të ekspertëve për çështjet e arsimit dhe historisë mes Republikës së Bullgarisë dhe Republikës së Maqedonisë Veriore, të krijuar në përputhje me Traktatin e Miqësisë dhe Fqinjësisë së Mirë, të nënshkruar në vitin 2017.

Përshtypje të madhe bëri deklarata se përkrahja e Sofjes për Maqedoninë e Veriut në integrimin saj evropian nuk është pa kusht. Në të vërtet është kështu, por kjo nuk është novitet. Në vitin 2009 gjatë qeverisjes së parë të Bojko Borisovit (2009-2013), një fjalim i kryeministrit të atëhershëm maqedonas Nikolla Gruevski ishte pranuar tek ne si shprehje e pretendimeve territoriale ndaj Bullgarisë dhe në lidhje me të Kryeministri Borisov kujtoi se vlerat kryesore të BE-së janë “Evropa pa kufij, Evropa e fqinjësisë së mirë, Evropa, në të cilën problemet nuk zgjidhen me deklarata të ngjashme, por me paqe, mirëkuptim dhe tolerancë”. Në fillim të vitit 2015, kur në pushtet ishte kabineti i dytë i Bojko Borisovit (2014-2016), Sofja përsëri kujtoi se do ta mbështesë integrimin evropian dhe atlantik të Maqedonisë vetëm pas nënshkrimit të Marrëveshjes për Miqësi dhe Fqinjësi të Mirë ndërmjet të dyja vendeve.

Pozita e shpallur pas mbledhjes së djeshme te Presidenti ndoshta tingëllon në mënyrë të ashpër, por në fakt është tepër e moderuar dhe e balancuar. Sofja nuk e tërheq përkrahjen e vet për nisjen e negociatave të BE-së me Maqedoninë e Veriut, por vetëm paralajmëron se në se nuk plotësohen kërkesat e saj, ajo mund ta bllokojë procesin e negociatave në hapjen apo mbylljen e secilit prej 35 kapitujve për anëtarësim.

Në fakt Sofja dëshiron që të hapjen negociatat jo vetëm me Maqedoninë e Veriut, por dhe me Shqipërinë – kjo ishte shprehur nga vetë Kyreministri Borisv kur ai tha se të dyja vendet ballkanike duhet të lëvizen së bashku në rrugën e integrimit evropian. Sipas Burisovit Bashkiami Evropian duhet t’a mbështetë integrimin evropiane të të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor. Në kontekstin e situatës më të re sa i përket politikës së zgjerimit, pozita e Bullgarisë është kundër asaj të shprehur nga Holanda për pezullimin e negociatave me Shqipërinë.

Disa orë pas përfundimit të këshillit konsultativ në Sofje Kryeministri i Maqedonisë së Veriut Zoran Zaev deklaroi se i pranon këshillat e Bullgarisë, por për zgjidhjen e çështjeve të hapura historike ka nevojë për vullnet të mirë dhe nga ana e Sofjes. Ky reagim tregon se rruga e kapërcimit të mosmarrëveshjeve ndërmjet të tyja vendeve është vizatuar, por akoma mungon dëshirë për të ecur krahë për krahë në të . Konsensusi i treguar në takimin e organizuar nga Presidenti Radev tregon në mënyrë të qartë se Bullgaria nuk do të heqë dorë nga interesat e saj dhe kërkesat ndaj Maqedonisë së Veriut.

Përgatiti në shqip: Jordanka Ivanova